RS : สุรชัย เชษฐโชติศักดิ์ ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร บมจ.อาร์เอส

surachai rs

พรุ่งนี้ก็สายเสียแล้ว อมตะวาจาของศาสตราจารย์ศิลป์ พีระศรี น่าจะเป็นเครื่องเตือนใจได้เป็นอย่างดีสำหรับคนทุกเพศทุกวัยในการเริ่มต้นลงมือทำหรือเปลี่ยนแปลงเพื่อสิ่งที่ดีกว่า ซึ่งหากช้าเพียงหนึ่งก้าวอาจจะพลาดโอกาสไปอย่างน่าเสียดาย และความฝันที่จะโบยบินไปสู่จุดหมายจะไม่มีทางเป็นจริง สำหรับในกรณีของธุรกิจศิลปะบันเทิงอย่าง อาร์เอส จำกัด (มหาชน) องค์กรที่ยืนหยัดคู่สังคมไทยมายาวนาน จากธุรกิจตู้เพลงและอัดเพลงจากแผ่นเสียงลงเทปภายใต้ตราดอกกุหลาบ ก่อนจะจัดตั้งเป็นบริษัทอย่างเต็มตัวด้วยเงินลงทุน 5 หมื่นบาทในนาม “Rose Sound”

ซึ่งถือได้ว่าเป็นปฐมบทของอาณาจักรอาร์เอสที่โตวันโตคืน สามารถยืนหยัดต่อกระแสลมซึ่งบ่อยครั้งที่ทวีความรุนแรงเป็นพายุโหม สิ่งหนึ่งที่เราเห็นได้ชัดสำหรับสถาบันบันเทิงย่านลาดพร้าวคือการที่คณะผู้นำตระหนักและรู้จักปรับปรุงอยู่เสมอโดยไม่ยึดติดกับความสำเร็จในอดีตจนกลายเป็นเครื่องบั่นทอนความก้าวหน้าของส่วนรวม

ภายใต้การบัญชาการจากศูนย์กลาง ณ หมู่ตึกเชษฐโชติศักดิ์ ในซอยลาดพร้าว 15 ด้วยร่มเงาจากวงปีกบวกสายตาเฉียบคมดั่งพญาอินทรี เฮียฮ้อ-สุรชัย เชษฐโชติศักดิ์ ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร บมจ.อาร์เอส บุรุษวัย 46 รอบโคจรของโลกที่มีต่อดวงอาทิตย์ ณ วันนี้ด้วยความภาคภูมิใจที่เร่งเปลี่ยนแปลงทุกด้านขององค์กรซึ่งเจ้าตัวใช้คำว่า “ถ่ายเลือด” จากการตัดสินใจเมื่อ 3 ปีก่อน จึงส่งผลให้บรรเทาความบาดเจ็บจากการเปลี่ยนแปลงของกระแสผู้บริโภคอันเกิดขึ้นจากความก้าวหน้าทางเทคโนโลยี พิสูจน์แนวคิดที่ว่าเดิมทีผู้ผลิตเทปผีซีดีเถื่อนเป็นขโมย แต่อนาคตนั้นน่าเป็นห่วงว่าเทคโนโลยีจะทำให้ลูกค้านั้นกลายเป็นโจรเสียเอง
เช่นเดียวกับการเปรียบเปรยในเชิงการเมือง ธุรกิจนั้นไม่ได้ต่างจากกันมากนัก จากยุคที่อุปมาว่าผู้นำเป็นดั่งนายท้ายเรือนำพายานนาวาสู่ฝั่งฝัน สู่ยุคปัจจุบันเป็นโชเฟอร์ผู้ขับผ่านถนนสายอุปสรรคหวากหนาม กำลังก้าวสู่การเป็นกัปตันเครื่องบินเหินเวหาลัดฟ้าไปสู่เป้าหมายในเวลาอันรวดเร็วและปลอดภัย ด้วยสายตาจากมุมบนชนิดเบิร์ดอายวิว ผู้ชายอย่างสุรชัยย่อมไม่ธรรมดา ทั้งรูปแบบวิธีการอันหมายรวมถึงแนวคิด ความฝันที่ตกผลึกเป็นเป้าหมายที่เรียกว่าความสำเร็จจากการลงมือทำ

DQ : เส้นทางที่ผ่านมาจนถึงปัจจุบันอายุ 46 ปี คุณพอใจกับก้าวย่างที่ตนเองกำหนดเพียงใด
จริงๆ เดินเลยจุดที่เราคาดหวังมาแล้ว ไม่ได้คาดว่าชีวิตจะมาถึงจุดนี้ ตอนแรกนั้นแค่คิดว่าได้มีงานทำ ครอบครัวดี มีรายได้ดี

DQ : ตอนเด็กๆ ด.ช.สุรชัย ฝันอยากเป็นอะไร
ไม่มี ผมเป็นเด็กที่โตมาในครอบครัวที่ไม่ค่อยมีสตางค์แต่ก็ไม่ถึงกับว่าจนมาก ด้วยความที่เป็นลูกคนกลางก็จะเป็นเด็กที่ไม่ค่อยเรียกร้องอะไร หากถามว่าอยากได้อะไรไหม ก็ไม่มี คิดอย่างเดียวคืออยากรวย

DQ : วิธีที่ทำให้คนที่เริ่มจากพื้นฐานทั่วไปมาถึงจุดที่เรียกว่า รวยต้องใช้ทักษะอะไรบ้าง
อันหนึ่งที่สำคัญคือเรามีความฝัน คนเราต้องมีความฝัน ของผมไม่ได้ฝันอยากเป็นโน่นอยากเป็นนี่ แต่ความฝันของผมคืออยากมีชีวิตที่ดี เมื่อมีชีวิตที่ดีก็ต้องมีฐานะที่ดี พอมีฐานะดีแล้วค่อยฝันว่าอยากจะเป็นโน่นอยากจะเป็นนี่ได้  คนเราต้องมีฝัน แต่ความฝันของผมไม่ได้ชัดเจนขนาดที่ว่าจะเป็นหมออย่างนั้น ตอนนั้นฝันแค่อยากมีเงิน อยากรวย อยากมีธุรกิจของตัวเอง

DQ : เริ่มฝันจริงๆ ตอนอายุเท่าไหร่
ผมเริ่มทำงานตอนอายุ 18-19 ปี จบมัธยมปลายก็ทำงานแล้ว พอเริ่มทำงานได้สัก 4-5 ปี จาก Rose Sound มาเป็น Rs sound ประมาณปี 2525-2526 ตอนนั้นฝันอยากให้เป็นค่ายเพลงที่ประสบความสำเร็จ

DQ : ณ ตอนนั้นธุรกิจประเภทนี้มีอนาคตสดใสขนาดไหน
ธุรกิจเพลงตอนที่ผมเข้ามาทำใหม่ๆ มันยังเป็นของใหม่อยู่ ตอนนั้นยังไม่มีระบบ ไม่มีกติกา ยังไม่มีคำว่า “ค่ายเพลง” มีแต่พวกร้านแผ่นเสียงแถวสะพานเหล็กอัดเพลงลูกกรุงกัน แล้วเราก็เอาเพลงจากแผ่นเสียงมาอักใส่เทปอีกทีหนึ่ง
พอกฎหมายลิขสิทธิ์เกิดขึ้น (2522) สิ่งที่เราเคยทำอยู่ก็กลายเป็นของผิดกฎหมาย เราก็ต้องเลือก เราก็เปิด Rs sound มาทำเพลงเอง นั่นคือจุดเริ่มต้นของค่ายเพลง มีศิลปินเอง หาศิลปินเอง ทำโปรโมชั่นเอง จุดนั้นก็เริ่มฝันแล้วว่าเมื่ออาร์เอสใหญ่ขึ้นก็จะมีศิลปินเยอะๆ มีลูกค้าเยอะๆ มียอดขายเยอะๆ คิดอย่างนี้ ฝันไปเป็นช่วงๆ เพราะตอนนั้นเราก็คิดเป็นแค่ค่ายเพลง พอทำถึงจุดจุดหนึ่ง เราก็ขยายจากทำเพลงอย่างเดียวมาโปรโมทด้วย ทำการตลาดด้วย และเริ่มคิดว่าจะต้องทำให้ครบวงจร
จากเดิมต้องการที่จะโตในแนวดิ่ง เมื่อถึงจุดหนึ่งเราอยากจะโตในแนวนอน มันก็แล้วแต่แต่ละช่วง พอถึงจุดหนึ่งเราเริ่มมีศิลปินในมือเยอะขึ้น เริ่มจัดคอนเสิร์ตก็อยากทำบริษัทคอนเสิร์ตด้วย ก็เริ่มคิดและทำได้มากขึ้น พอมีศิลปินดังจึงไปเล่นละครเล่นหนัง ทำให้เราอยากเปิดบริษัททำละครทำภาพยนตร์ เป้าหมายของบริษัทก็จะเป็นไปตามโอกาสของธุรกิจที่เราทำอยู่แล้วมันเห็นโอกาส พอเห็นโอกาสก็เริ่มตั้งเป้าว่าจะไปตรงนั้นได้

DQ : ประสบการณ์กว่า 2 ทศวรรษที่ผ่านมานำมาใช้กับเหตุการณ์ปัจจุบันได้อย่างไรบ้าง
ประสบการณ์มันสอนและให้ประโยชน์ในเรื่องของความพร้อมในการเปลี่ยนแปลง สิ่งหนึ่งที่ทำให้อาร์เอสอยู่ได้จนถึงทุกวันนี้ในขณะที่บางค่ายเขาอยู่กันไม่ได้ คือความพร้อมที่จะเปลี่ยนแปลงตัวเองหรือองค์กรให้สอดรับกับการเปลี่ยนแปลงรอบตัวเรา อันนี้สำคัญ ตรงนี้ทำให้อาร์เอสอยู่ได้ และผมเอามาจัดการกับองค์กรของอาร์เอสในช่วงเวลาที่ผ่านมา 20 กว่าปี

DQ : มีคนพูดว่าคุณเป็นคนไม่กลัวการเปลี่ยนแปลง แสวงหาอยู่เสมอ ไม่ยึดติดกับอดีตที่สวยหรู
อันนี้จำเป็น เพราะว่าคนส่วนใหญ่เวลาทำอะไรสำเร็จแล้ว ความสำเร็จมันหอมหวน เราก็จะภูมิใจแล้วก็ยึดติดกับมัน สุดท้ายพอเจออะไรที่แตกต่างจากที่เราเคยสัมผัสมันก็จะไม่ยอมรับ คนที่อยู่กับความสำเร็จมากๆ หรือนานๆ จะมีข้อเสียอยู่ข้อหนึ่งคือ มักจะติดหล่มตัวเอง ติดกับดักตัวเอง คือฉันเก่ง ฉันประสบความสำเร็จในตัวเอง ถามว่าเป็นธรรมชาติไหม มันก็เป็นธรรมชาติ ผมเองก็เป็น ถึงต้องกระตุกตัวเองเรื่อยๆ

DQ : ตอนที่เริ่มธุรกิจคุณอายุประมาณ 20 ปี มันคิดได้เร็วขนาดนั้นเลยหรือ
ต้องยอมรับว่าตอนผมทำงานมาถึงอายุ 28-29 ปี เพื่อนผมยังสนุกสนานอยู่ มาหาที่ออฟฟิศมานั่งคุยกัน ชวนกันไปเที่ยว คือคิดคนละอย่างไม่ชอบ ตอนเด็กเพื่อนมาหาชวนไปเล่นสนุ้กผมก็ไป ไปถึงก็ไปนั่งที่โต๊ะเขา ก็เล่นกันไปเล่นกันจนถึงเช้า ถามว่าสนุกไหม สนุก แต่ผมเบื่อ เสียเวลาเดินรอบโต๊ะทั้งคืน เราก็ถามว่าเขาเดินทำไม เดินเพื่อที่จะให้ลูกเหล่านี้มันลงไปในรูเหรอ? ไม่ได้ไม่ชอบ แต่มีเรื่องอื่นที่ต้องทำและน่าทำมากกว่า
แต่บอกได้เลยว่าผมไม่ใช่เด็กดีนะ เป็นเด็กเกเร เรียนจบมัธยมก็ไม่ได้เรียนต่อเพราะเรียนไม่ค่อยดี สูบบุหรี่ตั้งแต่อายุ 17 ปี เที่ยว กินเหล้า ก็ครบหมด มาเลิกทุกอย่างตอนอายุ 24 ปี ที่จะแต่งงานตอนอายุ 25 ปี คือเป็นคนชอบวางแผน ตอนเด็กๆ เรียนจบมศ.5 ผมก็เดินเข้าไปบอกพ่อแม่ว่าจะไม่เรียนต่อแล้ว

DQ : แล้วพ่อแม่ว่าอย่างไร
เขาตามใจเพราะว่าเป็นเด็กที่เรียนไม่ดี มาช่วยพี่ชายทำงาน เขาก็ปล่อยให้ทำเพราะเขาก็เห็นเราตั้งใจทำงาน ไม่ค่อยเกเร พอเริ่มทำงานพี่ชายเขาก็ปล่อยเพราะเราเป็นคนที่มีความรับผิดชอบ พอถึงช่วงคบแฟนก็ตั้งเป้าชีวิตเอาไว้แล้ว คบได้ 4-5 ปี พอ 25 ปีจะแต่งงาน ก็ตั้งเป้าล่วงหน้า 1 ปีว่าผมจะเลิกทุกอย่าง
เมื่อก่อนตอนวัยรุ่นทำเป็นกิจวัตรเลย ทำงานคนใกล้ตัวผมก็จะรู้ว่าผมทำงานหลังเที่ยงถึงสองทุ่ม ในยุคดิสโก้กำลังฮิต 4 ทุ่มก็จะออกไปหาแสงสี กลับมาอีกทีประมาณตีสี่แล้วนอน ก็จะเป็นกิจวัตรอย่างนี้ ตื่นอีกที 11 โมง กินข้าวเสร็จแล้วก็ไปทำงาน ยังไงก็ไม่เสียงาน แต่จะเที่ยวด้วย แล้วก็มาเลิกตอนจะแต่งงาน

DQ : ความเปลี่ยนแปลงหลังจากลาขาดจากสิ่งเหล่านั้น
มันดีกว่า ดีแน่นอน แต่มันยากหน่อยเวลาจะเปลี่ยน สุดท้ายผมว่ามันไม่มีอะไร ปัญหามันอยู่ที่ตัวเรา

DQ : แต่ก่อนนักเลงหรือเปล่า
ไม่เป็น ป.1–ป.7 เป็นเด็กหน้าห้อง เป็นเด็กเหนียมๆ เชยๆ มาเกเรจริงๆ ตอน มศ.2-มศ.4 พอเปลี่ยนโรงเรียนแล้วมันเลยเปลี่ยนสังคมด้วย เพื่อนมีส่วนมาก จากเด็กที่ไม่เอาอ่าวเลย ซื่อๆ ตัวเล็กๆ แต่พอไปอยู่ในสังคมอีกแบบก็เกเรสุดๆ เลย ตอนก่อนเขาชอบตีกันก็ไป แต่ผมไม่ได้ตีกับเขา วิ่งหนี เวลาไปโรงเรียนก็พกเหล็กฟุตอันหนึ่ง (ไม้บรรทัดเหล็ก) วงเวียนในกระเป๋า มีเข็มขัดหัวเหล็กที่เป็นผ้าร่ม การเรียนช่วง ป.1-ป.7 จะอยู่ในเกณฑ์ใช้ได้ ตอนอยู่มัธยมไม่เคยทำคะแนนได้เกิน 54 เปอร์เซ็นต์

DQ : ส่วนใหญ่คนในครอบครัวที่รู้เรื่องราวของคุณคือใคร
ก็จะรู้คนละส่วน ไม่มีใครรู้ทั้งหมด ช่วงมัธยมปลายคุณพ่อคุณแม่ไม่เคยได้เซ็นสมุดพก เพราะเซ็นเอง

DQ : รู้สึกอย่างไร
ไม่ได้คิดอะไรเลย ผมไม่มีความทรงจำวัยเด็ก มองกลับไปก็เฉยๆ ผมแค่เกเรแต่ไม่ได้สุดขั้ว แต่ก็ไม่ใช่เด็กเรียนดี มีชีวิตที่ดี มันก็กลางๆ มองกลับไปก็เฉยๆ

DQ : เป็นเพราะอยู่ในสิ่งแวดล้อมที่มีความเป็นอิสระในตัวเอง
แล้วอีกอย่างหนึ่งคือผมชอบไปสุดๆ กับเพื่อน แต่พอสุดๆ จริงๆ ผมก็ไม่ไป สูบบุหรี่ก็สูบ แต่พอเขาชวนไปเล่นกัญชาก็ไม่เอา เที่ยวกันสนุกๆ กินเหล้านิดหน่อย พอถึงจุดจุดหนึ่งตอนนั้นวันเสาร์เขานัดกันไปพัทยาทั้งกลุ่ม เอาเหล้าเอากัญชาไป เราก็ไม่ไปแล้ว คือมันเหมือนทำแล้วก็จะกลัว อีกอย่างทำอะไรก็กลัวที่บ้านจะรู้ด้วย เพราะฉะนั้นจะยังไง 5 ทุ่มก็ต้องกลับบ้าน เพราะไม่ถึงขนาดต้องหนีออกจากบ้านหรือไม่กลับบ้านเลย

DQ : ในฐานะที่ทำธุรกิจเพลง ตัวคุณเองเป็นคนชอบเพลงด้วยหรือเปล่า
ชอบ ก็ฟังเพลงยุค 60 จริงๆ ชอบเพลงร็อค อันนี้เป็นข้อดีอย่างหนึ่ง ก่อนที่จะมาทำงานผมช่วยพี่ชายอยู่ พี่ชาย (เกรียงไกร เชษฐโชติศักดิ์) เป็นคนเริ่มธุรกิจนี้ แล้วเป็นคนทำเรื่องเพลง ก็เลยทำให้เราชอบเพลงไปโดยปริยาย
และผมโตมาแถวโคลีเซียม คือหนังที่เข้าฉายโคลีเซียมทุกเรื่องผมดูไม่เคยขาดแม้แต่เรื่องเดียว บางเรื่องดูเป็นสิบรอบเพราะว่ามุดดู โตมากับหนัง โตมากับเพลง เข้ามาทำก็ยิ่งชอบ เหมือนได้ทำในสิ่งที่เราชอบ ชอบดูหนัง ฟังเพลง เพลงก็ฟังเพลงไทย เพลงลูกทุ่ง ฟังหมด แต่พอฟังแล้วก็ชอบเพลงสากล

DQ : แล้วเพลงร็อคในยุคนั้นชอบวงอะไร
ชอบหมด ยุค 60-70 ชอบหมด แต่ฟังหลายอย่าง เช่น สกอร์เปี้ยน, เรนโบว์, ดิอีเกิ้ล ก็ชอบ ชอบเยอะ

DQ : ความอยากเป็นศิลปินเองมีแฝงอยู่ในใจบ้างไหม
ไม่รู้ ไม่ชอบ ถึงวันนี้ยังไม่เคยจับไมค์ร้องคาราโอเกะเลย ดูหนังก็ปีหนึ่งเข้าโรงหนังไม่เกิน 5 ครั้ง ถ้าไม่ใช่ดูหนังตัวเอง คือดูหนังที่เราชอบจริงๆ ปีหนึ่งไม่เกิน 5 ครั้ง เพราะเฮียดูหนังไม่ค่อยเหมือนคนอื่น

DQ : เป็นภาพยนตร์ประเภทไหน
ผมชอบดูหนังพวกสืบสวนสอบสวนแต่ไม่ใช่แนวไซไฟ หนังที่น่าติดตามดูแล้วทำให้คิด แล้วหนังพวกนี้เข้าเมืองไทยอย่างมากก็แค่อาทิตย์เดียว หนังไทยก็ดูเป็นงาน ดูว่าคนดูเขาดูหนังเราแล้วเขาหัวเราะไหม เป็นการเช็ครสนิยมคนดู บางทีช็อตที่เราหัวเราะแต่ทำไมคนดูไม่หัวเราะ บางทีช็อตธรรมดาแต่คนดูหัวเราะ เราก็สงสัย

DQ : ความชอบและมุมมองด้านนี้เอามาใช้ประโยชน์อย่างไรบ้าง
ได้ประโยชน์เยอะ ช่วงที่ผมทำเพลงใหม่ๆ ตอน 23-24 ปี ทำเพลงเอง เวลาผมดู คีรีบูน เพลงนี้เพราะมาก ผมเชียร์เพลงนี้ มันไม่มีการรีเสิร์ช คือสมัยก่อนยังไม่มีระบบ ภาษาเราเรียกว่า “มวยวัด” ผมโชคดีที่อายุน้อย แล้วเราก็ทำเพลงให้คนในวัยเดียวกันฟัง เหมือนกับว่าเราฟังแล้วเราชอบ เด็กกลุ่มเดียวกับเราฟังก็น่าจะชอบ ฟังเพลงของแจ้ (ดนุพล แก้วกาญจน์) เราชอบเพลงนี้ แล้วมันก็ฮิตจริงๆ บรั่นดี ฟรุ๊ตตี้ ก็เหมือนเราเป็นผู้บริโภค
เหมือนเราทำหนังเรื่องโลกทั้งใบให้นายคนเดียว ถ้าจำได้มันจะฉีกหนังรุ่นนั้นออกไป หนังไทยรุ่นนั้นกระโปรงบานขาสั้น มันเหมือนหนังกึ่งละคร สมัยก่อนจะเป็นหนังกึ่งละคร ไฟว์สตาร์ เอเทน จะเป็นหนังแนวนี้ หนุ่ม-สันติสุข, แซม-ยุรนันท์ จะเป็นหนังกึ่งละคร เอาบทประพันธ์มาทำกัน พอเรามาทำต้องมีทีมงาน เราก็เอาคนที่ไม่ได้อยู่ในวงการหนัง เอาครีเอทีฟมิวสิคมาทำก็จะได้หนังอีกแบบหนึ่ง หนังที่วัยรุ่นดูก็ฉีกวงการได้

DQ : คุณมีวิธีดูคนอย่างไรว่าคนนี้จะรุ่งคนนี้จะดับ
ช่วงแรกๆ เป็นการใช้ความรู้สึก แต่ช่วงหลังๆ ใช้ประสบการณ์

DQ : แหล่งที่ประสบพบเจอบุคคลเหล่านั้น
มีทั้งเดินหาเอาเอง มีทั้งมีแมวมองเข้าไปทาบทาม ยุคแรกๆ ไม่มีก็ต้องหาเอง หลังๆ มีเด็กอยากเป็นนักร้องก็เดินเข้ามาหาเอง ตกเย็นว่างๆ ตอนทุ่มหนึ่งผมชอบเดินดูตามห้องซ้อมดนตรี เด็กสมัยก่อนจับกลุ่มกัน ไม่ไปไหนนอกจากไปห้องซ้อมดนตรี บางทีเขาก็เดินมาชนเราเองจะเป็นลักษณะนี้
หลายๆ วงเล่นในผับ ประกอบกับการที่เราชอบเที่ยวผับ เราเห็นวงนี้เล่นเราก็ไปดู คีรีบูน ซิกเซ้นท์ อันนี้เล่นในห้องซ้อม ก็จะมาต่างกัน มีบางกลุ่มที่เดินเข้ามาหาเอง

DQ : อาร์เอสก็เป็นเหมือนกับโรงเรียน มีวิธีปกครองลูกน้องอย่างไร คุณเป็นอาจารย์ที่ปรึกษาหรือว่าอาจารย์ฝ่ายปกครอง
ช่วงต้นๆ องค์กรเล็ก ผมก็ลงไปคุยเอง โดยเฉพาะศิลปินจะดูแลเอง ศิลปินเขาจะรักผมเหมือนพ่อ กลัวผมเหมือนพ่อ กลัวด้วยรักด้วย ตอนนั้นจะปกครองแบบคนในครอบครัว เพราะไม่ใช่เรื่องงานอย่างเดียว เรื่องความประพฤติด้วย จะมีแฟนเราก็ถามจะคบจริงหรือเปล่า เราก็จะแนะนำทุกเรื่อง มันก็เปลี่ยนไปเรื่อยๆ
พอถึงวันนี้มันก็เปลี่ยนไปอีกแบบหนึ่ง โลกก็เปลี่ยนไปด้วย เด็กวัยรุ่นก็เปลี่ยนไปด้วย เดี๋ยวนี้ศิลปินจะมีแฟนก็ปล่อยเลย ก็เป็นเรื่องธรรมดา โลกเปลี่ยนไปแล้ว สังคมยอมรับแล้ว การปกครองเฮียก็ถอยออกมา ไม่ได้เข้าไปคุมเองแล้ว

DQ : ที่ผ่านมาเราต้องทำงานกับคนหมู่มาก ต้องใช้ทั้งพระเดชและพระคุณ แล้วคุณใช้พระเดชบ่อยมากแค่ไหน
ก็แล้วแต่สถานการณ์ มันบอกตายตัวไม่ได้

DQ : ในยุคนั้นมีเสียงบ่นจากผู้ปกครองว่าเต้นกินรำกินเป็นอาชีพที่ไม่ยั่งยืน ในฐานะผู้ที่ทำธุรกิจด้านนี้เราต้องพิสูจน์ตัวเองอย่างไร
ในมุมของคนทำธุรกิจผมว่าไม่เกี่ยว แต่ในมุมของคนที่เป็นศิลปินเองน่ะมีผล ช่วงแรกๆ ก็คิดว่าเป็นดาราเป็นนักร้องมันจะยั่งยืนเหรอ ช่วงแรกๆ ที่เฮียทำช่วง 10 ปีแรก คนมาทำเพลงต้องชอบจริงๆ พ่อแม่ต้องเข้าใจจริงๆ ไม่อย่างนั้นจะไม่ได้รับการสนับสนุนจากครอบครัว นี่คือมุมมองของการเป็นดารานักแสดง ไม่ใช่มุมมองของนักธุรกิจ เพราะถ้ามุมมองของนักธุรกิจถือว่าเป็นธุรกิจที่ดีในยุคนั้น กำไรดี
มันก็เป็นสิ่งที่ผู้ใหญ่มองว่ามีภาพไม่ค่อยมั่นคง ก็อย่างที่เฮียบอกมันมี 2 มุม มุมของเราเราทำธุรกิจ แล้วนี่เป็นธุรกิจที่ดี กำไรดี น่าสนใจ เป็นธุรกิจที่เมืองไทยยังไม่มีการปักหลักที่ชัดเจน มันก็น่าสนใจ เพราะฉะนั้นคนที่เข้ามาอยู่ในวงการมันก็ต้องต่อสู้กับเรื่องนี้ สุดท้ายมาเจอกันที่ว่า อาชีพนี้มันเป็นอาชีพได้ สร้างรายได้ได้ สร้างชื่อเสียงได้ มันสร้างความมั่นคงให้กับเขาได้ คนก็จะยอมรับว่านี่มันคืออาชีพ 1 อาชีพ แล้วสุดท้ายมันก็พิสูจน์แล้ว เวลาที่เราทำรีเสิร์ชปรากฏว่ามันเป็นอาชีพที่เด็กอยากเข้ามามากที่สุด อาชีพที่เด็กใฝ่ฝันอยากเข้ามาคือวงการบันเทิงแล้วพ่อแม่สนับสนุน

DQ : สัดส่วนกำไรของอดีตกับปัจจุบัน
คงเทียบไม่ได้ เพราะว่า ณ วันนี้อาร์เอสไม่ได้ทำธุรกิจเพลง 100 เปอร์เซ็นต์แล้ว เรามาเทียบกันไม่ได้ ในตอนนั้นเราทำธุรกิจเพลง 100 เปอร์เซ็นต์ แล้วค่อยๆ ขยายไปทำอย่างอื่น แต่ว่าสุดท้ายเพลงก็ยังเป็นส่วนใหญ่ของบริษัท 80-90% แต่นับวันนี้มันไม่ใช่ เพราะวันนี้เรามีธุรกิจในกลุ่ม 9 ธุรกิจ เพลงยังเป็นธุรกิจที่สำคัญของอาร์เอส แต่ว่าสัดส่วนรายได้ที่มาจากเปอร์เซ็นต์มันแค่ 20% เท่านั้น

DQ : มองตัวเองกับคู่แข่งที่เติบโตมาด้วยกัน?
ในอดีตธุรกิจเพลงแข่งกันหนัก แล้วก็มีหลายค่ายแข่งกัน ผลของคู่แข่งส่งผลถึงเรา เราส่งผลถึงคู่แข่ง เราเรียกว่าการแข่งขันแบบประจันหน้า พูดง่ายๆ ความสำเร็จของเราส่งผลกระทบถึงคู่แข่ง ความสำเร็จของคู่แข่งส่งผลกระทบถึงเรา เพราะว่าทุกคนแย่งเค้กก้อนเดียวกัน แต่ผมว่า 10 ปีหลังการแข่งขันมันเปลี่ยนแปลงไป จนถึงวันนี้การแข่งขันมันเปลี่ยนโฉมไปโดยสิ้นเชิง
ทุกวันนี้ธุรกิจอย่างเราแข่งกับเทคโนโลยี แข่งกับพฤติกรรมของผู้บริโภค ผลสำเร็จของเราไม่ได้เกี่ยวอะไรกับคู่แข่ง ผลล้มเหลวของเราไม่ได้เกี่ยวอะไรกับคู่แข่ง คู่แข่งประสบผลสำเร็จหรือล้มเหลวไม่ได้ส่งผลกระทบถึงเรา เราจะสำเร็จหรือไม่สำเร็จอยู่ที่เราต่อสู้กับเทคโนโลยีหรือจับพฤติกรรมของผู้บริโภคได้หรือเปล่า ถ้าเราจับไม่ได้ พฤติกรรมผู้บริโภคและเทคโนโลยีจะทำลายเรา ถ้าเราจับได้เราก็จะได้ประโยชน์

DQ : เพราะฉะนั้นเราสร้างกระแสก่อนที่เราจะต้องเป็นฝ่ายตามพฤติกรรมหรือเปล่า
คืออย่างนี้ เรื่องวิสัยทัศน์ต้องไปให้ทัน ต้องมองให้ออกว่าเทรนด์จะไปยังไง แต่เวลาทำจริงต้องไปก่อนไหม ไม่จำเป็น เรื่องบางเรื่องไปเร็วเกินไปก็ไม่ดี เรื่องบางเรื่องไปประมาณนี้ ตามนิดหนึ่งอาจจะดีกว่า

DQ : ช่วงที่เปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่จำเป็นจะต้องเปลี่ยน
จำเป็นต้องเปลี่ยน วันนี้ก็พิสูจน์แล้ว ถ้าไม่เปลี่ยนวันนี้อาร์เอสจะลำบากมาก อาจจะถึงอยู่ไม่ได้ ทุกวันนี้คนที่ทำธุรกิจเพลงแบบเดิมๆ คือยังพึ่งพาอาศัยแบบผลิตเยอะๆ วันนี้กำลังตาย ไม่ใช่เฉพาะเมืองไทย เป็นทั่วโลก คือธุรกิจเพลงมันอยู่ได้ คอนเทนต์เพลงยังเป็นเพลงที่ผู้บริโภคอยากฟัง แต่วิธีการบริโภคมันเปลี่ยนไปโดยสิ้นเชิง

DQ : ในยุคหนึ่งอาร์เอสมีเปลี่ยนปกเพิ่มเพลงพิเศษ ตอนนี้ยุทธวิธีนั้นเปลี่ยนไปอย่างไร
ความคิดมันเปลี่ยนไปหมดเลย ตอนนั้นเราคิดอย่างนั้นเพราะเราขายเป็นซีดี ทุกอย่างคิดบนแพทเทิร์นแบบนั้น เพราะฉะนั้นเราจะขายซีดี ในหลักการตลาดอัลบั้มนี้ปั้มซีดีไปแล้วจะสามารถนำมาปั๊มอีกทีหนึ่งได้ เราก็หาเหตุ หาผล หาประเด็นขึ้นมาทำ วันนี้มันเปลี่ยนไปโดยสิ้นเชิง 2-3 ปีที่ผ่านมาเราเปลี่ยนไปหลายอย่าง เพราะเราเชื่อว่าเทคโนโลยีกำลังเปลี่ยนแปลง

DQ : พอถึงยุคที่คนไม่ซื้อเพลงฟัง คุณมีวิธีอย่างไร
จริงๆ มันส่งสัญญาณมาตั้งแต่ปี 2545 เริ่มมีคนพูดถึง mp3 เข้ามา แต่เราก็ยังเฉยๆ เพราะยอดซีดีก็ยังสูงอยู่ mp3 ยังเป็นแค่ของใหม่ ไม่มีใครบอกได้ว่าจะได้รับความนิยมหรือเปล่า มีคนมาบอกว่า mp3 แผ่นหนึ่งจุได้เป็นร้อยๆ เพลงเลย เราก็เฉย วิธีบริโภคก็ยังลำบากอยู่ คนยังเลือกที่จะฟังซีดีกับเทปอยู่ ยอดขายก็ยังดีอยู่
ผมเป็นคนที่ชอบเที่ยวต่างประเทศ ปีหนึ่งต้องไปไม่ต่ำกว่า 3 ครั้ง พาลูกไปทุกที ช่วงปี 2544-2545 ไปญี่ปุ่นบ่อยมาก ก็จะพาลูกชายไปซื้อเครื่องไฟฟ้า ก็มีอยู่ปีหนึ่งไปซื้อเครื่องเล่นซีดีหาไม่ได้ มันกลายเป็นสินค้าที่วางไว้ข้างล่างแล้ว กลายเป็นลดราคา แล้วมันมีสินค้าประเภทคล้ายๆ กล่องไม้ขีด (เครื่องเล่น mp3) ราคา 2,000 บาท ลูกชายก็ตกใจ ดีใจ ตื่นเต้นมาก จุเพลงได้เป็นพันเลย แล้วเบามาก ก็เลยซื้อกันคนละเครื่อง อยู่บนเครื่องบินก็คิดแล้วว่ามันมาแน่
มุมมองผมตอนนั้นคิดว่าอย่างไรก็ตามมันมาแน่ ตัดเรื่องที่เราเป็นเจ้าของอาร์เอสก่อน ถ้าเราเป็นผู้บริโภค คุณจะซื้อไหม ไม่มีเหตุผลที่คุณจะไม่ซื้อ เมื่อไหร่ที่ผู้บริโภคซื้อการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่เกิดแน่นอน พอกลับมาก็ต้องรีบเตรียมตัว

DQ : เครียดไหมในอารมณ์นั้น
จริงๆ เวลากังวลมันก็กังวล แต่เรามาเปลี่ยนแปลงองค์กร องค์กรมันใหญ่ เปลี่ยนช่วง 3 ปี คือปี 2547-2549 เป็น 3 ปีที่เหนื่อยที่สุดในชีวิตทำงาน เหนื่อยมาก เวลาให้สัมภาษณ์ถามว่าเปลี่ยนอะไร ก็พูดเป็นเรื่องๆ ไป ทำจริงๆ เปลี่ยนเยอะจริงๆ ที่เปลี่ยนเยอะเพราะเปลี่ยนคนในองค์กรด้วย มีเรื่องป่วนเยอะ เพราะเกี่ยวข้องกับคน พนักงานอาร์เอสมีการถ่ายเลือดออกไป 400 กว่าคน แล้วก็มีเข้ามา 300-400 คน คือต้องเปลี่ยนวัฒนธรรมองค์กร ต้องเปลี่ยนวิธีคิด
ผมกลับมาขายโรงงานทิ้ง ในขณะที่คนนอกมองว่า อาร์เอสจะเจ๊งแล้วเหรอ อยู่ๆ มาขายโรงงานทิ้ง การขายโรงงานทิ้งไม่ได้หมายความว่าเราไม่ทำ แต่เราจ้างเขาผลิต ผมมองแล้วว่าไม่มีเหตุผลที่เราจะเก็บโรงงานไว้ ปรับอัลบั้มเพลง 10 เพลงเหลือ 5 เพลงพอ คือเรากำลังมองว่าทุกอย่างผู้บริโภคเป็นคนกำหนด ผู้บริโภคไม่ได้ซื้อเพลงเป็นแผ่นอีกต่อไป เพราะผู้บริโภคซื้อเพลงเป็นเพลง ก็ไม่มีเหตุผลว่าจะทำ 10 เพลงอีกต่อไป
เดี๋ยวนี้มันก็ชัดมากเลย เวลาดาวน์โหลดเราดาวน์โหลดเป็นเพลง คือเราคิดก่อนว่าจะต้องเป็นแบบนี้แน่ๆ แล้วก็มาปรับองค์กรเรา มันคล้ายๆ กับเรื่องของกล้องดิจิตอล ในฐานะผู้บริโภคผมตื่นเต้นมาก มันทำได้ขนาดนี้เลยเหรอ ถ่ายได้เป็นร้อยรูปเลย ไม่ชอบก็ลบทิ้งแล้วถ่ายใหม่ สะดวกนะ เสร็จปุ๊ปถอดซิมไปล้าง แล้วก็นำกลับมาถ่ายได้อีก หรือจะเก็บไว้ถ่ายคราวหน้าก็ได้ ถ้าผมเป็นบริษัทฟิล์มผมต้องบอกตัวเองแล้วว่าต้องทำอะไรสักอย่างแล้ว เพราะมันโลกเปลี่ยนแน่
ในอดีตมีคนเคยพูดว่า “คนที่ใหญ่และแข็งแรงที่สุดคือคนที่จะอยู่ได้” แต่วันนี้ไม่ใช่ “คนที่พร้อมจะเปลี่ยนแปลงคือคนที่จะอยู่ได้ในโลก” ใหญ่หรือเล็กไม่สำคัญ ถ้าใหญ่แล้วไม่พร้อมที่จะเปลี่ยนแปลงก็อยู่ไม่ได้ คือทฤษฎีมันถูกล้างทิ้งเลย เราทำธุรกิจมาผมมีความเชื่ออย่างนั้นตลอด เพราะฉะนั้นอาร์เอสก็ไปทางนั้น ขนาดคือเรื่องที่สำคัญที่สุด ต้องแข็งแรง ต้องใหญ่ ต้องมีธุรกิจหลากหลาย มีเครือข่าย พอถึงจุดจุดหนึ่งทุกอย่างมันเปลี่ยน โลกมันเปลี่ยน ความใหญ่จึงเป็นเรื่องลำดับหลังๆ

DQ : รายละเอียดที่ได้ทำในช่วง 3 ปีหลัง
อย่างแรกคือจัดการกับคน นี่คือเรื่องใหญ่ที่สุดสำคัญที่สุด คือเปลี่ยนองค์กร ธุรกิจอาร์เอสสำคัญที่สุดคือคน เพราะเราสร้างงานจากสิ่งที่ไม่มีอะไรเลย เพราะว่าคนของอาร์เอสที่มีอยู่กว่า 1 พันคนส่วนใหญ่มาจากการเป็นผู้ผลิต เรียกว่า production base 90% ในองค์กรเรามาจากมือ production สิ่งที่ผมบอกว่าจะต้องเปลี่ยนจาก production base เป็น marketing base นั่นคือจะรองรับโลกดิจิตอล สิ่งที่ต้องเปลี่ยนคือคนในอาร์เอสต้องหายไปมากกว่าครึ่ง แล้วก็รับการตลาด รับครีเอทีฟพวกกลยุทธ์เข้ามา แล้วก็ผสมผสาน
สิ่งนี้ถ้าทำสำเร็จมันจะตอบ 2 เรื่อง 1. องค์กรของเราก็จะมีคนที่สอดรับกับการทำธุรกิจในโลกสมัยใหม่ ซึ่งต้องการความคิดสร้างสรรค์ มากกว่าจะเป็นผู้เชี่ยวชาญด้านการผลิต ต้องการผู้เชี่ยวชาญด้านวิธีคิดมากกว่าเรื่องครีเอทีฟ ผลิตเก่ง ทำเก่ง ประดิษฐ์เก่ง ถ้าทำสำเร็จองค์กรเราจะมีคนแบบนี้เข้ามาเยอะ จะเป็นการเปลี่ยนวัฒนธรรมองค์กรแบบใช้เวลา shortcut เพราะการจะเปลี่ยนองค์กรเราจะเปลี่ยนไม่ได้ถ้าคนที่เราเอาเข้ามาใหม่ถูกคนส่วนใหญ่กลืนกิน
จากเดิมวัฒนธรรมองค์กรเมื่อก่อนอะไรๆ ก็ เฮียฮ้อ…ทุกอย่างคือเฮียหมด ถ้าเราจะเปลี่ยนก็ต้องเอาคนใหม่เข้ามาจะได้ค่อยๆ จาง เรื่องที่ต้องทำอีกอย่างคือเรื่องบริหารจัดการ ผมก็ต้องนั่งแล้วก็หาผู้บริหารแถวสองมานั่งแบ่งบทบาทไป เพื่อจะให้ลด ไม่ใช่ทุกอย่างมาพึ่งพาเฮียมากเกินไป มันก็จะตอบสิ่งที่ผมต้องการคือเปลี่ยนพฤติกรรมองค์กรด้วย
แล้วข้อที่ 2. ก็คือ Business Model อันนี้คือจำเป็นต้องเปลี่ยนเพราะว่าองค์กรอาร์เอสของเราพึ่งรายได้จากเพลง 80% เราเริ่มเห็นแล้วว่าถ้ามันเปลี่ยนแปลงไปแล้วจะเกิดอะไรขึ้น ธุรกิจเพลงอาร์เอสจะอยู่อย่างไร ก็เริ่มเปลี่ยน คือ ลดการพึ่งพา ธุรกิจเพลงยังมีความสำคัญ ไม่ได้ลดความสำคัญ ลดการพึ่งพาจากการขายแผ่นซีดี เทปคลาสเซ็ทให้น้อยลง
อาร์เอสเป็นคนแรกที่เลิกผลิตเทปคลาสเซ็ท ตอนนี้บางบริษัทยังทำอยู่เลย แต่เราเป็นคนแรกที่ประกาศทำอัลบั้มที่เราเรียกว่าอีพีขาย 4-5 เพลง แรกๆ ทำคนก็หัวเราะ แฟนเพลงบางกลุ่มก็ว่าเราหน้าเลือด! มันไม่ใช่หน้าเลือด เราลดราคาลง มันดีทุกฝ่าย แทนที่คุณจะใช้เงิน 180-190 บาท ซื้อแผ่นหนึ่งมี 10 เพลงทั้งๆ ที่คุณอยากได้แค่ 2 เพลง ผมเองก็ต้องมีต้นทุนเยอะ ทำมิวสิควิดีโอเยอะ ขายก็ขายแค่ 2 เพลง แต่มี 8-9 เพลงใส่ให้มันเต็ม วันนี้เราลดต้นทุน เราทำราคาขายต่ำลงก็จ่ายเงินน้อยลง ได้เพลงที่คุณต้องการจริงๆ สุดท้ายโมเดลนี้ก็ได้การยอมรับจริง ตอนนี้ข้างนอกก็ทำตามกัน เมืองนอกก็เป็นอย่างนี้ แล้ววันนี้ยิ่งชัดใหญ่เลย พอดิจิตอลมันมา 4-5 เพลงไม่สำคัญ เดี๋ยวนี้ออกทีละเพลง ศิลปินอาร์เอสต่อไปนี้ออกทีละเพลง ออกมายังไม่ต้องขายแผ่นก็ได้ ออกมาคุณชอบไปดาวน์โหลด ผมขายเป็นเพลง ผู้บริโภคก็ซื้อเป็นเพลง

DQ : โมเดลที่ว่าคือเป็น Entertainment network แล้ว ณ เวลานี้อาร์เอสขายอะไร
ธุรกิจอาร์เอสมันเยอะ คำนิยามของอาร์เอสตอนนี้เราเรียกว่า The Entertainment Network เครือข่ายความบันเทิง แบ่งเป็น 2 ข้างใหญ่ๆ ข้างหนึ่งคือเรื่องของมีเดีย คือเราเป็นผู้ให้บริการบริหารสื่อ อันนี้เรียกว่าเป็นสะพาน ธุรกิจฟากนี้เป็นสะพานเป็นถนน ตัวเชื่อมระหว่างเรากับผู้บริโภค สื่อมีกี่ประเภทเราพยายามทำให้ครบทุกอัน นี่คือถนน
อีกข้างหนึ่งเราทำคอนเทนต์เป็นรถ เรามีสื่ออะไรบ้างที่ไปถึงผู้บริโภค เรามีทีวี วิทยุ  สิ่งพิมพ์ ออนไลน์บิสซิเนส อินสโทรมีเดียในห้าง เรามีอยู่ 5 สื่อ เราคิดว่าครอบคลุมแล้ว เด็กวัยรุ่นเจอเราที่สื่อทีวี วิทยุ แม่บ้าน พ่อบ้านเจอเราที่ทีวี หนังสือพิมพ์  เจอที่โมเดิร์นเทรด เราคิดว่าสื่อที่เรามีทั้ง 5 สื่อนี้เชี่ยมโยงถึงผู้บริโภคทุกกลุ่ม อันนี้คือธุรกิจของเรา
อีกข้างหนึ่งคือ คอนเทนต์เปรียบเทียบนี่คือถนน  อีกฟากคือรถ เรามีรถทุกประเภท เปรียบเทียบคือเรามีทั้งเพลงวัยรุ่น เพลงผู้ใหญ่ หลากหลายเซกเมนต์ ลูกทุ่งเราก็มี ถ้าไม่ใช่เพลง เราก็มีหนัง เรามีรายการทีวี เรามีละคร สุดท้ายวันนี้เรามีกีฬา
และถ้าจะเปรียบเทียบว่าอาร์เอสขายอะไร ก็ต้องตอบว่าอาร์เอสขายคอนเทนต์ เป็นคอนเทนต์ที่หลากหลาย เพียงแต่ว่าไม่ใช่แค่ขาย อาร์เอสมีสะพาน มีสื่อที่เอาคอนเทนต์ของเราไปสู่ผู้บริโภคด้วย ทั้งไปเองแล้วก็เชื่ยมโยงกับพาร์ทเนอร์ของเราที่เป็นเน็ทเวิร์คไปด้วยกัน ถ้าถามว่าอาร์เอสขายอะไรก็ต้องตอบว่าเราเป็นผู้ให้บริการคอนเทนต์โดยที่เรามีสื่อที่ไปถึงผู้บริโภคด้วยในตัว

DQ : เป็นทั้งเครื่องมือและผลิตภัณฑ์ในตัวเดียวกัน
ใช่ มีเดียมันมองได้หลายมิติ 1. เป็นเครื่องมือในการพาคอนเทนต์ไปถึงผู้บริโภค ในขณะเดียวกันก็คือผลิตภัณฑ์ที่เราจะไปทำประโยชน์กับมันโดยตรง เป็นหลายมิติคอนเทนต์ก็เหมือนกัน เป็นเหมือนสินค้าที่เราวิ่งผ่านสื่อไปหาลูกค้า ลูกค้าเรามี 2 กลุ่ม ลูกค้าปลายทางคือผู้บริโภค ลูกค้าอีกกลุ่มเรียกว่าเป็นพาร์ทเนอร์ ลูกค้าเหล่านี้ไม่ได้ซื้อคอนเทนต์เรา แต่ทำงานกับคอนเทนต์เราเพื่อการตลาด เพราะฉะนั้นลูกค้าตรงนี้ก็จะหลากหลาย จะไม่ใช่เหมือนเมื่อก่อนที่เดินซื้อแผ่นไปฟัง

DQ : ขออนุญาตถามว่าเมื่อเรียนแค่นี้ ทำไมจึงเก่งได้ขนาดนี้
ผมมีความเชื่อแล้วก็สอนลูกแบบนี้ บอกก่อนว่าเรื่องเรียนสำคัญ มีภูมิคือมีต้นทุน เราเรียนอะไรมาเรามีแต้มต่อ ผมบอกว่าความรู้ไม่ได้หาจากที่โรงเรียนได้ที่เดียว แล้วก็จะสอนเด็กศิลปินสอนลูกชาย ถ้าเอาใกล้ตัวสุด ลูกชายผม 2 คน ตั้งแต่เด็กจนโตลูกผมไม่เคยให้เรียนพิเศษแม้แต่ 1 นาที

DQ : แล้วลูกมาขอเรียนพิเศษแบบที่เพื่อนๆ เขาเรียนกันไหม
เด็กจะมาขอเรียนได้ยังไง มีแต่พ่อแม่บังคับให้เรียน แต่เขาโชคดีเพราะผมไม่บังคับ ในขณะเดียวกันผมสงสารเด็กที่เรียนพิเศษด้วย ลูกผมเรียนสาธิตเกษตร เรียนอยู่ 3-4 ปี โรงเรียนดีมาก ผมไม่ได้โทษโรงเรียน แต่ผมโทษระบบการศึกษาของประเทศ ผมเห็นลูกแบกกระเป๋าไปโรงเรียน หนังสือเยอะมาก เรียนมันทุกวิชา แล้วยังไม่พอ เพื่อนเขาต้องเรียนพิเศษอีกเสาร์-อาทิตย์ แทนที่เด็กจะได้เล่นกีฬาหรืออยู่กับพ่อแม่ก็ต้องไปเรียนพิเศษอีก
กิจกรรมพิเศษตอนนั้นผมจำได้ว่าลูกชายคนเล็กเอาถั่วงอกมาปลูกที่บ้าน สุดท้ายเด็กก็ไม่ได้ทำหรอก แจ๋วที่บ้านเป็นคนทำแล้วให้นักเรียนไปส่ง มันเป็นอย่างนี้ทั้งนั้นแหละ ใครๆ ก็รู้ ครูก็รู้ สั่งเป็นการบ้านเด็กไม่ได้ทำหรอก คนรับใช้ทำหรือคุณพ่อคุณแม่ทำให้ แต่เด็กเป็นคนเอาไปส่ง เราเห็นว่ามันยังเป็นแบบนี้เหรอ ทำไมนะ…ผมก็คิดว่าลูกผมคงไม่ส่งให้เรียนจบออกมาแล้วปลูกถั่วงอกขายมั้ง จะให้ความรู้อย่างไร รู้สึกว่าระบบการศึกษาเมืองไทยมีปัญหา
ผมไม่เคยให้ลูกเรียนพิเศษ ไม่เคยบอกลูกว่าต้องเรียนให้ได้เกรดดีๆ ถึงวันนี้เขาอายุ 19 กับ 16 แล้ว ก็ไม่เคยให้เรียนพิเศษ ผมตัดสินใจส่งลูกไปเรียนออสเตรเลีย คนโตอายุ 13 อีกคนอายุ 9 ขวบ ส่งไปเลย ไปเมืองนอกเขาเรียนกันวันละ 3 ชั่วโมง ที่เหลือให้เล่นกีฬา เด็กมีคุณภาพกว่า ผมกำลังจะบอกว่าความรู้ไม่ได้หาได้จากโรงเรียน เด็กเรียนเก่งไม่ได้บอกว่าจะประสบความสำเร็จในชีวิต

DQ : ในฐานะที่คุณอยู่ตรงนี้และรับผิดชอบโดยตรง มาถึงในยุคนี้ สื่อรวมถึงเอ็นเตอร์เทนเมนต์ทั้งหลายที่อยู่ล้อมรอบตัวเด็กมีผลในการสร้างสังคมเพียงใด
ผมมองว่าเราต้องเชื่อว่าถ้าเราอยากได้อะไรอย่างหนึ่ง เราต้องยอมรับว่าทุกสิ่งทุกอย่างมันมีสองด้าน อินเตอร์เน็ตคือแหล่งความรู้มโหฬาร แต่ในขณะเดียวกันคุณก็ควบคุมสิ่งที่มากับอินเตอร์เน็ตไม่ได้ ประเทศไทยจะประกาศห้ามใช้อินเตอร์เน็ต ห้ามเด็กเล่นเกม ผมว่าวิธีแก้มันผิด สำหรับผมวิธีแก้ที่ง่ายที่สุดมันต้องแก้จากเรา เราเป็นพ่อเป็นแม่เราต้องให้ภูมิคุ้มกันลูก ผมให้ภูมิคุ้มกันลูกชายผมแล้ว ผมปล่อยให้เขาท่องโลกอินเตอร์เน็ต ผมไม่กลัว เขาจะได้ความรู้จากอินเตอร์เน็ต ในขณะเดียวกันเป็นไปได้ไหมว่าเขาอาจจะเจอเว็บโป๊ต่างๆ เจอไปเลยลูก เพราะเราเชื่อว่าลูกเรามีภูมิ จะทำอย่างไรถ้าหากกลัวว่าในอากาศมีเชื้อโรคแล้วจะห้ามไม่ให้ลูกออกจากบ้านเหรอ ผมถามแค่นี้ สังคมไทยห้ามเล่นเกม ผมน่ะซื้อเกมให้ลูกเล่น ตะบี้ตะบันให้เล่นไม่เคยห้ามเวลาด้วย แล้ววันนี้เขาก็เลิกเล่นเกมแล้ว

DQ : ในฐานะที่เป็นผู้ผลิต ทุกวันนี้เอ็นเตอร์เทนเมนต์มันเหมือนอากาศรอบตัวเรา คุณใส่อะไรไปในอากาศรอบตัวเราบ้าง
มันมี 2 มุม คือเราใส่ให้ใครเท่านั้นเอง ความรับผิดชอบมีอยู่ทุกคน แต่ว่ามุมมองต่างกัน อาร์เอสเราเป็นคนทำงานเรื่องสื่อ เราต้องมีความรับผิดชอบ แต่สิ่งหนึ่งที่เรายืนยันว่าเราต้องมีวิจารณญาณว่าสื่อนี้เราสื่อกับใคร เหมาะสมกับใคร เราก็จะสื่อสิ่งนั้นให้กับเขา และในขณะเดียวกันผู้บริโภค สังคมจะเป็นตัวตรวจสอบเรา

DQ : ว่าเป็นสิ่งที่ดีหรือเป็นแค่สิ่งที่ขาย?
ผมตอบว่าไม่มีสิ่งที่ดี ไม่มี วัดด้วยอะไร…ผมพูดตลอดเวลา มีแค่ชอบกับไม่ชอบ ในโลกนี้ไม่มีดีกับไม่ดี

DQ : การอยู่ในธุรกิจใดธุรกิจหนึ่งระดับประเทศขนาดนี้ ส่วนผสมคงไม่ได้อยู่ในสายธุรกิจอย่างเดียว จะต้องมีสิ่งใดมาสนับสนุนบ้าง เช่น การเมือง หรืออะไรก็แล้วแต่ที่อยู่ในทุกด้านของสังคม
โดยทั่วไปทุกๆ เรื่องมีผลกระทบต่อองค์กรแน่ เพราะว่าธุรกิจมันใหญ่และเกี่ยวข้องกับคนเยอะ และมีหลายๆ กลุ่ม เมื่อการเมืองมันไปกระทบกับประชาชน กระทบกระเป๋าของเขา ก็ย่อมกระทบกับเรา หนีไม่พ้น แต่ถามว่าส่วนตัวผมไม่ยุ่งเกี่ยวกับเรื่องการเมือง ติดตาม สนใจ สนใจนี่ก็มีความหมายว่าสนใจแบบคนนอก ติดตามดูแบบคนไทยทั่วไป ไม่ได้มีความคิดว่าอยากเข้าไปสัมผัส

DQ : คุณมีอาการอย่างที่กรมสุขภาพจิตเคยประกาศไว้ว่าคนไทย 25% ป่วยด้วยโรคจากข่าวสารการเมือง
ไม่มี ผมไม่ค่อยเชื่อทฤษฎีพวกนั้น

DQ : ทำไมถึงไปเรียนต่อปริญญาตรีทั้งๆ ที่ก็ไม่เห็นจะจำเป็นเลย เพราะคุณทำอะไรก็ประสบความสำเร็จได้โดยไม่ต้องมีปริญญา 
หลังจากจบมัธยมปลายมาได้สัก 5-6 ปี พอมีเวลาว่างก็ไปเรียนภาษาอังกฤษอยู่ 2-3 ปี แปลกอยู่อย่าง เมื่อตอนที่เรียนหนังสือผมเป็นคนที่ไม่ชอบอ่านหนังสือเลย พอช่วงว่างๆ ที่ไปเรียนภาษาอังกฤษแล้ว ผมเริ่มชอบอ่านหนังสือ อ่านๆๆๆ พออ่านแล้วชอบเพราะสนุก ก็เริ่มเปลี่ยนตัวเองให้เป็นคนชอบอ่านหนังสือ และมันก็เป็นอย่างนั้นจริงๆ กลายเป็นหนอนหนังสือ ซึ่งก็พิสูจน์แล้วว่าอ่านหนังสือเยอะได้ความรู้ ผมจะสนใจอ่านทุกเรื่องที่เราสนใจ หากช่วงนั้นสนใจเรื่องการตลาดก็จะมุ่งอ่านแต่หนังสือการตลาด จะไม่อ่านอยู่อย่างเดียวก็คือพวกหนังสือแปล นิยาย เพราะผมคิดว่ามันไม่ได้อะไรกับตัวเอง เพราะฉะนั้นอ่านทุกเรื่อง อ่านทุกประเภท จนกระทั่งเมื่อ 5 ปีที่แล้วจึงไปเรียนรัฐศาสตร์ (ม.รามคำแหง)
มีคนถามว่า “เฮียไปเรียนทำไม ทำไมไม่เรียนการตลาด” ผมก็บอกว่าผมไม่ต้องเรียนเพราะผมเชื่อว่าการตลาดผมแตกฉาน เราอยู่กับมันเราได้ปฏิบัติ แต่ว่าการไปเรียนรัฐศาสตร์นั้นมี 2 เหตุผล เหตุผลหนึ่งคือมีอาจารย์มาชวน แล้วก็คิดว่ามันคือโอกาสนะถ้าเราจะมีปริญญาตรีไว้สักใบ เผื่อในอนาคตไม่แน่อาจจะต้องใช้ ก็ยังไม่รู้

DQ : ไปสมัครเป็นสว.  
(หัวเราะ) ไม่รู้ อันที่สองก็คือเรื่องของรัฐศาสตร์มันน่าสนใจนะ เพราะเราสนใจการเมือง ก็ลองไปดูซิว่าเป็นยังไง เมื่อเข้าไปเรียนก็เหมือนกับเราได้ความรู้เพิ่มเติมจากสิ่งที่เราคิดว่ายังไม่ได้ เมื่อสักครู่ที่คุณถามว่าเรียนทำไมทั้งๆ ที่มาถึงจุดนี้ แต่สิ่งที่ผมไปเรียนมันคือสิ่งที่ผมยังไม่ได้สัมผัส ทฤษฎีการเมือง เช่น ทฤษฎีภูเขาน้ำแข็ง มันเป็นเรื่องอีกโลกหนึ่งที่เรายังไม่เคยสัมผัส ผมอยู่ในโลกของธุรกิจ โลกบริหารจัดการ โลกการตลาด เมื่อได้ไปเรียนรู้ก็เออ…ได้ความรู้อีกแบบ

DQ : มีเคล็ดลับความสำเร็จอย่างไรบ้าง เพราะทุกวันนี้ประสบความสำเร็จอย่างมากทั้งในเรื่องงาน เรื่องครอบครัว การพัฒนาตนเอง
ผมมีวินัยในการใช้ชีวิต เป็นอย่างนี้ตั้งแต่เด็ก อาจจะเป็นนิสัยส่วนตัวก็ได้ อย่างที่บอกว่าพอจะแต่งงานตอนอายุ 25 ก็เลิกตอนอายุ 24 คนเขาก็ไม่เชื่อ พี่สาวน้องสาวน้องชายไม่เชื่อ จะเลิกได้ยังไงขนาดนี้ แต่พอ 24 ก็เลิก ผมเลิกสูบบุหรี่ จากเคยสูบบุหรี่มากสุดวันละ 2 ซองกว่าต่อวัน สูบจนมือสั่น (ทำท่าให้ดู) ไปหาหมอหมอก็ยังสั่น แต่ผมก็เลิก เหล้าก็เลิกดื่ม เลิกเที่ยวกลางคืนเลิกจริงๆ
ตั้งแต่แต่งงานอายุ 25 ผมไม่เคยทำเรื่องพวกนี้อีกเลย ไม่เคยทำ เราตั้งเป้าหมายไว้เลยว่าจะทำอะไร จะสร้างครอบครัวอย่างไร จะมีลูกกี่คน คนโตจะให้ชื่ออะไร ผมจะคิดไว้หมดจดไว้ก่อนเลยว่าจะมีลูกปีนี้ อยากได้ลูกปีนี้ ผมเป็นคนชอบเที่ยวเมืองนอก แต่งงานใหม่ก็พากันไปเที่ยวทุกปี พอจะมีลูกปีนี้ก็จะหยุด กำหนดว่าจะหยุดกี่ปี พอลูกเริ่มโตก็เที่ยวกันใหม่ ผมเป็นคนวางแผนชีวิตและมีวินัย มันเป็นส่วนหนึ่งที่เกี่ยวข้องกัน จากการที่เรามีวินัย เราวางแผนชีวิต ได้ครอบครัวก็ดี ครอบครัวจะดีหรือไม่ดีผมให้ 90% อยู่ที่ผู้ชาย เมื่อครอบครัวดีทำงานก็ไม่มีเรื่องมารกสมอง
ชีวิตก็มีแค่นี้ ตื่นเช้ามาทำงาน อยู่กับงานเสร็จก็อยู่กับครอบครัว บ้านผมอยู่ที่นี่ พี่น้องย้ายออกไปหมดแล้ว เขาก็ถามว่า “เฮียทำไมไม่แยกออกไป” ก็ผมไม่อยากออก บางคนบอกว่าแล้วอย่างนี้จะไม่เครียดเหรอ ผมว่าเกี่ยวกับการที่เราตัดได้หรือไม่ได้ อยู่ที่เราปิดสวิตช์ในสมองได้รึเปล่า บางคนบ้านอยู่ตั้งไกล แบกงานกลับไปด้วยก็นอนไม่หลับ ผมก็คิดว่าอยู่นี่แหละเรามีความสุข ประหยัด ผมมีกำไรวันละ 2 ชั่วโมง มาทำงานเร็วกว่าคนอื่นได้ตั้งชั่วโมงหนึ่ง กลับได้ช้ากว่าคนอื่นก็ชั่วโมงหนึ่ง ในขณะที่ครอบครัวได้เต็มๆ ผมคิดอย่างนี้ ชีวิตก็อยู่กับการทำงาน อยู่กับครอบครัว ไม่ต้องทำอะไรมาก พอครอบครัวดีมันก็ทำให้เราทำงานได้โดยไม่ต้องไปคิดเรื่องอะไรมาก มีวินัยก็จบ การที่เราอยู่ในวงการบันเทิงมีสิ่งล่อตาล่อใจเยอะแยะ ถ้าเราไม่ยุ่งซะก็จบ

DQ : คุณปิดสวิตช์ตัวเองจากงานตอนกี่ทุ่ม
ไม่ได้คิดเป็นเวลาขนาดนั้น แต่ผมเป็นคนที่โชคดีตรงที่ว่า ถ้าผมอยากจะคิดก็จะเอาไปคิดด้วย ถ้าไม่อยากคิดก็หยุดมัน

DQ : จากจุดที่คุณยืนอยู่นี้ ทำนายว่าจะมีการเปลี่ยนแปลงหรือก้าวกระโดดอะไรในธุรกิจที่ทำอยู่บ้าง
ต้องบอกตรงๆ ว่าช่วงนี้อุตสาหกรรมบันเทิงยังอยู่ในช่วงที่เปลี่ยนแปลง ยังไม่ถึงที่สุด และเราเองก็ยังไม่รู้ว่าเปลี่ยนแปลงไปถึงที่สุดแล้วมันจะเป็นอย่างไร เรากำลังเดินไปสู่สิ่งที่เรายังไม่รู้ ไม่มีใครบอกได้ ว่าโลกดิจิตอลจริงๆ แล้วการดาวน์โหลดเพลงมันจะครอบคลุมอย่างไร เว็บไซต์มันจะให้บริการเพลงทำอย่างไร เพลงมันจะยังมีอยู่ในโลกนี้ตลอดชีวิตจนกว่าโลกจะสิ้น แต่เราไม่สามารถรู้ได้ว่าเพลงไปถึงผู้บริโภคมันจะไปด้วยวิธีไหน อย่างไรที่มันจะอยู่ได้ ลงตัว สมดุล ผมว่าเรากำลังเดินไปสู่สิ่งที่มันยังไม่นิ่ง ในขณะที่เราไม่รู้ว่าข้างหน้าที่จะนิ่งนั้นเป็นอย่างไร แต่เรารู้องค์กรเราเป็นอย่างไร ฉะนั้นเราจึงปรับให้เราสอดคล้องเพื่อเดินไปกับการเปลี่ยนแปลงที่ยังไม่นิ่งดีกว่า การที่เราทำก็คือทำให้อาร์เอสพร้อมที่จะเปลี่ยนแปลงและเดินต่อไป

DQ : แสดงว่าสิ่งสำคัญที่ค้นพบคือการยอมรับว่าตัวเราไม่รู้อยู่ตลอดเวลา
ใช่ สิ่งนั้นจำเป็น แต่มันไม่ต่างนะ คนที่คิดว่าตัวเองฉลาดแล้วคือคนที่โง่ ในเชิงธุรกิจบางอย่างมันเห็นชัดๆ ว่าอีก 2-3 ปีน่าจะเป็นแบบนี้ เราก็เห็นแต่เราก็ทำ บางครั้งเราก็ไม่รู้ว่าสิ่งที่จะเปลี่ยนแปลงนั้นจะไปจบอย่างไร แต่เราพร้อมจะเปลี่ยนตลอด นี่คือในส่วนขององค์กร แต่ในหมู่ของคนบริหารหรือคนทำธุรกิจ สิ่งที่สำคัญก็คือต้องคิดว่าตัวเองไม่ได้เก่ง ไม่ได้รู้ สิ่งนี้สำคัญ และเวลาทำงานกับเพื่อนร่วมงานเยอะๆ ก็ต้องยอมรับว่าบางทีเขาก็ได้ความรู้จากผมไป และปฏิเสธไม่ได้ว่าผมก็ได้ความรู้จากลูกน้องเพื่อนร่วมงานเยอะ มันคือการแลกเปลี่ยน ถ่ายเทความรู้ซึ่งกันและกัน

DQ : ตอนนี้อาร์เอสอยู่เบอร์ไหนในประเทศ
ไม่มีเบอร์ วันนี้โลกแม่งเปลี่ยนไปแบบสิ้นเชิงเลย ธุรกิจเพลงมันไม่ใช่ธุรกิจทั้งหมดของอาร์เอสแล้ว เมื่อก่อนวัดชัดเพราะว่ายอดขายซีดีเป็นตัวกำหนด เช่น คุณมีซีดีที่มีส่วนแบ่งการตลาดอยู่ 70% วันนี้ซีดีไม่ได้บอกเลย บางเบอร์ผมไม่ได้ขายซีดีสักแผ่น ถามว่าเจ๊งเหรอเฮีย ผมบอกเลยว่าไม่เจ๊ง! โอ้โหเบอร์นี้กำไรเยอะเลย มันก็มี บางอัลบั้มออกมาไม่ได้ขายซีดีเลย แล้วอยู่ได้ไงขายแค่ 2 หมื่นแผ่น เจ๊งเหรอไม่เจ๊ง ก็ดาวน์โหลดเละเทะเลย นี่ไงกำไร เพราะฉะนั้นซีดีมันไม่ใช่ดัชนีชี้วัดอีกต่อไป แต่พวกเรายังไม่เข้าใจ เวลามองเราชอบมองภาพเดิมๆ
ก่อนหน้านี้คนเขาชอบถาม พอมีคนมาถามผมแล้วผมเป็นคนพูดตรงๆ พอพูดออกไปนักวิจารณ์บางคนก็ว่าผม หาว่าผมไปฝืน ผมก็บอกว่าไม่ใช่ เขาบอกว่าหนังเรื่องนี้ดี หนังเรื่องนี้ไม่ดี หนังเรื่องนั้นของคนนั้นดี คนนี้ไม่ดี เพลงนั้นดีไม่ดี ผมบอกไม่ใช่ มีชอบกับไม่ชอบ ถูกมั้ยครับ ผมไม่ชอบดูหนังเจมส์บอนด์ ให้ผมเอาปากกาเขียนผมก็เขียนว่าหนังมันห่วย! แต่ว่าผมไม่ใช่มาตรวัด เพียงแต่ว่าคุณมีปากกาเขียน มีหน้าที่ที่ต้องเขียนคุณก็แสดงออกไป เราก็อ่านด้วยความเชื่อ เพียงแต่เชื่อว่านี่คือความเห็นของคุณ ไม่ใช่มาตรฐานที่ไปกำหนดอะไรต่างๆ

DQ : วิธีการคลายเครียดของคุณ?
ส่วนใหญ่อยู่บ้านนอน ถ้าเครียดก็นอน คุยเล่นกับครอบครัวก็หายเครียดจากงาน ตอนนี้ลูกก็กลับมาแล้ว ตอนที่ลูกอยู่เมืองนอกเราก็กลับมาเป็นหนุ่มสาวสองคน ก็แค่นั้นเอง เดินเล่นเที่ยว แล้วผมเป็นคนใช้ชีวิตเรียบง่าย ผมไม่เดินช้อปปิ้ง ไม่ซื้อของ ไม่ค่อยมีเครื่องประดับ

DQ : ปัจจุบันเริ่มมีหลานๆ เข้ามาช่วย ทำให้เบาแรงไปได้เยอะไหม
มันไม่ใช่เรื่องว่าใครมาช่วยแล้วเบา มันอยู่ที่การจัดวางโครงสร้างขององค์กร เราก็แบ่งธุรกิจไป ธุรกิจนี้ผู้บริหารท่านนี้ดูแล ท่านนั้นดูแล ไม่ได้กำหนดว่าจะต้องเป็นคนในตระกูลเราดูแล หลานคนนี้เก่ง เหมาะสมทำเรื่องนี้ได้ไหม ถ้าทำได้ เอ้า…ทำ

DQ : คุณตั้งเป้าว่าจะไปมีความสุขกับปลาคาร์พอย่างที่เฮียจั๊ว (เกรียงไกร เชษฐโชติศักดิ์ ประธานกรรมการบริหาร) ในวัยเท่าใด
ไม่มี เพราะผมไม่ได้เล่นปลาคาร์พ (หัวเราะ) พูดไปแล้วก็จะไม่เชื่อว่าผมไม่มีงานอดิเรก คนมักถามว่าเฮียฮ้อเล่นรถรึเปล่า ไม่ได้เล่น เล่นพระมั้ย ก็ไม่ได้เล่น กอล์ฟนั่นผมก็เล่นเป็นกีฬา

DQ : ตอนที่เล่นสนุ้กเกอร์นั้นเดินรอบโต๊ะ แต่ตอนเล่นกอล์ฟเดินทั่วสนาม
ต่างกันไง ผมบอกในช่วงเวลานั้นต่างกัน ผมไม่ได้บอกว่าสนุ้กไม่ดี เพื่อนผมเล่นก็ปล่อยเขาเล่นไป ผมกลับ ผมบอกกับเพื่อน ณ เวลานั้นว่า กูมีเรื่องที่จะต้องทำมากกว่ามาเดินข้ามคืนอย่างนี้ ทีนี้เรื่องตีกอล์ฟถ้าให้ผมมาตีกอล์ฟเมื่อ 3 ปีที่แล้วไม่ได้ พอทุกอย่างมันนิ่งผมมีเวลาก็เริ่มตีกอล์ฟ ผมว่าสิ่งบางสิ่งมันเหมาะในช่วงเวลาหนึ่ง

DQ : คุณเคยบอกว่าชอบสตีฟ จ๊อบ กับ ริชาร์ด เบนสัน สองคนนี้ให้ข้อคิดอะไรแก่คุณ
ชอบหลายคน แต่ว่าชอบสตีฟ จ๊อบ เพราะว่าเขาเป็นคนที่เปลี่ยนตัวเองตลอดเวลา ที่เขามีวันนี้เพราะจุดเด่นของเขาคือการอยู่กับการเปลี่ยนแปลงได้ดี เหมือนกับเป็นสุดยอดมนุษย์ ผมชอบคนนี้จากมุมนี้ ส่วนริชาร์ด เบนสัน เป็นคนที่เริ่มต้นจากไม่มีอะไรเลย ไม่มีจริงๆ จนวันนี้ทำธุรกิจเวอร์จิ้นไปทั่วโลก กระทั่งเครื่องบิน เขาทำสารพัด สองคนนี้จะเป็นคนที่เราชื่นชม แต่ผมชื่นชมคนเยอะ ผมเป็นคนชอบอ่านประวัติคนที่ประสบความสำเร็จและชื่นชมคนเก่ง

DQ : นอกจากที่เราได้คุยได้ถามมานี้ มีส่วนใดที่ยังไม่ได้พูดถึงและคุณคิดว่าไม่ควรจะผ่านเลยไป
เราคิดว่าวันนี้อาร์เอสในภาพใหม่ซึ่งคนอาจจะยังติดภาพเดิมๆ ของเรา ก็ต้องใช้เวลาในการเปลี่ยนภาพเดิมของเรา มันต้องใช้เวลา อยากบอกว่ามันจะชัดขึ้นเรื่อยๆ อาร์เอสในวันนี้เราไม่ใช่มีแค่นี้ แต่เราเป็น Entertainment Network ธุรกิจในกลุ่มของเรามี 9 กลุ่ม เราเชื่อว่าวันนี้ในแง่ของการทำธุรกิจ อาร์เอสนั้นกระจายความเสี่ยง เราไม่ได้พึ่งพารายได้จากแหล่งใดแหล่งหนึ่งมากเกินไป นี่คือภาคการลุงทุน
ภาคการดำเนินธุรกิจ 9 กลุ่มธุรกิจของอาร์เอส เราเชื่อว่าเป็นธุรกิจที่แข็งแรง ที่สำคัญคือเมื่อทำงานร่วมกันมันจะเกิดประโยชน์ในเชิงธุรกิจได้ดีมาก ผมเชื่อว่าเรามาถูกทาง และหลังจากที่เราเปลี่ยนแปลงตัวเองมาพอสมควร ปีนี้ก็จะเป็นปีที่เราจะเดินไปเก็บเกี่ยวหาความสำเร็จจากสิ่งที่เราลงทุนลงแรงไป

 

You may also like...

472 Responses

  1. minecraft says:

    Howdy! This is my first comment here so I just wanted to give a quick shout
    out and tell you I really enjoy reading through your blog posts.
    Can you recommend any other blogs/websites/forums that deal
    with the same subjects? Appreciate it!

  2. minecraft says:

    You actually make it seem so easy with your presentation but
    I find this topic to be really something that I think I would never understand.
    It seems too complicated and extremely broad for me. I’m looking forward for your next post, I will try to get the hang of it!

  3. I’m pretty pleased to find this site. I need
    to to thank you for your time for this fantastic read!!
    I definitely enjoyed every part of it and I have you saved to fav to
    check out new stuff in your website.

  4. Thanks for finally talking about > RS : สุรชัย เชษฐโชติศักดิ์ ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร บมจ.อาร์เอส | DooQo.com < Liked it!

  5. minecraft says:

    Wow, awesome blog format! How lengthy have you been running a blog for?
    you make blogging look easy. The whole glance of your site is excellent, let alone the content!

  6. minecraft says:

    I am truly glad to read this website posts which carries lots of helpful information, thanks for providing such statistics.

  7. Hi there to all, since I am truly eager of reading this webpage’s post to be updated daily.

    It includes fastidious stuff.

  8. I know this if off topic but I’m looking into starting my own blog and
    was wondering what all is needed to get setup?
    I’m assuming having a blog like yours would cost a pretty penny?
    I’m not very web smart so I’m not 100% sure.
    Any recommendations or advice would be greatly appreciated.
    Thank you

  9. mike tyson says:

    soJ9z9 My brother recommended I might like this blog. He was totally right. This post actually made my day. You cann at imagine simply how much time I had spent for this information! Thanks!

  10. bdsm lovers says:

    Yi2gbp Utterly written articles , thanks for entropy.

  11. this sheat says:

    v8ZMSV Thanks for sharing, this is a fantastic article.

  12. Really enjoyed this article.Much thanks again. Awesome.

  13. venue finder says:

    Im thankful for the blog post. Much obliged.

  14. lkw mieten says:

    This is one awesome post.Really thank you! Fantastic.

  15. Darin says:

    Thanks so much for the post.Really thank you! Cool.

  16. I really enjoy the article.Much thanks again. Really Great.

  17. You have a number of truly of the essence in a row printed at this point. Excellent job and keep reorganization superb stuff.

  18. Thank you for another fantastic post. Where else could anybody get that type of information in such an ideal way of writing? I ave a presentation next week, and I am on the look for such information.

  19. stocks says:

    My brother recommended I might like this blog. He was totally right. This post actually made my day. You cann at imagine simply how much time I had spent for this info! Thanks!

  20. Really appreciate you sharing this article.Really looking forward to read more. Keep writing.

  21. Really informative blog article.Really looking forward to read more. Cool.

  22. Your style is so unique compared to other people I ave read stuff from. I appreciate you for posting when you have the opportunity, Guess I will just book mark this web site.

  23. minecraft says:

    Piece of writing writing is also a excitement,
    if you be familiar with then you can write or else it is difficult to write.

  24. Really enjoyed this blog article.Much thanks again. Want more.

  25. This web site truly has all the info I needed about this subject and didn at know who to ask.

  26. this webpage says:

    What as Happening i am new to this, I stumbled upon this I have found It absolutely useful and it has aided me out loads. I hope to contribute & help other users like its helped me. Good job.

  27. art says:

    I really liked your post.Much thanks again. Fantastic.

  28. you make running a blog glance easy. The full glance of your web site is wonderful,

  29. optician uk says:

    Thanks a lot for the post.Thanks Again. Really Great.

  30. darceky says:

    You have made some decent points there. I looked on the internet to find out more about the issue and found most individuals will go along with your views on this site.

  31. MARC BY MARC JACOBS ????? Drop Protesting and complaining And Commence your own personal men Project Alternatively

  32. Jyotish says:

    Say, you got a nice article post.Really looking forward to read more. Really Cool.

  33. Its hard to find good help I am regularly saying that its hard to procure quality help, but here is

  34. Thanks again for the article.Thanks Again. Really Cool.

  35. Its not my first time to go to see this site, i am browsing this web page dailly and take good facts
    from here all the time.

  36. Therefore that as why this piece of writing is outstdanding.

  37. Thank you ever so for you article.Thanks Again. Much obliged.

  38. Your style is unique in comparison to other people I ave read stuff from. Many thanks for posting when you have the opportunity, Guess I all just book mark this blog.

  39. Looking around While I was surfing yesterday I noticed a great article about

  40. Water either gets soaked in the drywall or stopped at the ceiling periodically to

  41. Thank you for your article.Really thank you! Really Great.

  42. blowout says:

    Major thanks for the article post.Thanks Again. Cool.

  43. I think this is a real great post. Really Cool.

  44. This very blog is obviously cool as well as factual. I have chosen a lot of interesting things out of this amazing blog. I ad love to return over and over again. Thanks a lot!

  45. You have made some really good points there. I looked on the net for more info about the issue and found most individuals will go along with your views on this site.

  46. This awesome blog is obviously interesting and informative. I have picked many handy stuff out of this source. I ad love to return again and again. Thanks a bunch!

  47. Appreciate you sharing, great post. Awesome.

  48. Thanks, I ave been looking for information about this topic for ages and yours is the best I have located so far.

  49. A big thank you for your blog post.Much thanks again. Keep writing.

  50. This is one awesome article post.Really thank you! Really Great.

  51. Thank you ever so for you blog.Really looking forward to read more. Keep writing.

  52. This is my first time go to see at here and i am really happy to read everthing at alone place.|

  53. Thanks for sharing, this is a fantastic article.Really looking forward to read more. Awesome.

  54. Woh I enjoy your content , saved to bookmarks!

  55. It as nearly impossible to find well-informed people in this particular subject, however, you seem like you know what you are talking about! Thanks

  56. that, this is excellent blog. An excellent read.

  57. I truly appreciate this blog article.Really thank you! Awesome.

  58. say about this article, in my view its in fact

  59. Merely wanna admit that this is very helpful , Thanks for taking your time to write this.

  60. That is a really good tip especially to those new to the blogosphere. Short but very precise information Many thanks for sharing this one. A must read post!

  61. Hi there just wanted to give you a brief heads up and let you know a few of the images aren’t loading correctly.

    I’m not sure why but I think its a linking issue. I’ve tried it in two different internet browsers and
    both show the same outcome.

  62. mrdrain.com says:

    Today, I went to the beachfront with my children. I found a sea
    shell and gave it to my 4 year old daughter and said “You can hear the ocean if you put this to your ear.” She
    placed the shell to her ear and screamed. There was a hermit crab inside and it pinched her ear.

    She never wants to go back! LoL I know this is
    entirely off topic but I had to tell someone!

  63. talent says:

    skills so I wanted to get advice from someone with experience. Any help would be enormously appreciated!

  64. Very good written Very good written article. It will be beneficial to everyone who employess it, as well as myself.

  65. Personally, if all site owners and bloggers made good content as you did, the web will be a lot more useful than ever before.

  66. readers interested about what you’ve got to say.

  67. It as not that I want to copy your web-site, but I really like the layout. Could you tell me which style are you using? Or was it tailor made?

  68. tinyurl.com says:

    I don’t know whether it’s just me or if perhaps everyone else
    encountering issues with your blog. It seems like some of the written text within your content are running off the screen. Can somebody else please provide feedback and let me know if
    this is happening to them too? This might be a problem with
    my browser because I’ve had this happen previously. Appreciate it

  69. tinyurl.com says:

    Aw, this was an extremely nice post. Taking the time and actual effort to produce a very good article…
    but what can I say… I hesitate a whole lot and never seem to get nearly anything
    done.

  70. You get mentioned really interesting information! ps good website. |very fascinating information!. |Glad My spouse and i noticed this kind of on yahoo. |

  71. find more says:

    I think this is a real great post.Really thank you! Really Cool.

  72. Amara says:

    Some genuinely quality content on this web site , saved to my bookmarks.

  73. that you simply made a few days ago? Any certain?

  74. You have got a really good layout for your blog i want it to work with on my web page too

  75. Very neat article post.Really thank you! Will read on

  76. wholesale cheap jerseys ??????30????????????????5??????????????? | ????????

  77. recommend to my friends. I am confident they all be benefited from this site.

  78. Major thankies for the blog.Really thank you! Fantastic.

  79. Only wanna admit that this is very helpful , Thanks for taking your time to write this.

  80. Engineering says:

    I really liked your blog article. Want more.

  81. Some genuinely nice stuff on this internet internet site , I it.

  82. It as very straightforward to find out any matter on net as compared to books, as I found this article at this web page.

  83. you may have an ideal blog here! would you prefer to make some invite posts on my blog?

  84. What as up to all, for the reason that I am truly keen of reading this website as post to be updated regularly. It carries good information.

  85. Hotels says:

    Some genuinely nice and utilitarian info on this website , besides I think the design and style contains fantastic features.

  86. Right now it appears like Drupal is the best blogging platform available right now. (from what I ave read) Is that what you are using on your blog?

  87. tinyurl.com says:

    I am regular reader, how are you everybody? This post
    posted at this web page is really pleasant.

  88. I have to thank you for the efforts you’ve put in writing this
    site. I really hope to view the same high-grade content by you later on as well.
    In fact, your creative writing abilities has inspired me
    to get my very own site now 😉

  89. Is that this a paid subject or did you customize it your self?

  90. hotel deals says:

    This blog is obviously cool additionally informative. I have chosen a bunch of useful stuff out of this blog. I ad love to return every once in a while. Thanks a lot!

  91. DNA test says:

    Really appreciate you sharing this blog.Really thank you! Much obliged.

  92. Your style is really unique in comparison to other people I have read stuff from. Many thanks for posting when you have the opportunity, Guess I will just book mark this blog.

  93. Have you ever thought about creating an ebook or guest authoring
    on other websites? I have a blog centered on the same ideas you discuss and would really like to
    have you share some stories/information. I
    know my subscribers would value your work. If you’re even remotely interested, feel free to send me
    an e mail.

  94. Very informative blog article.Really thank you! Much obliged.

  95. Thanks so much for the article post.Really thank you! Will read on…

  96. Way cool! Some very valid points! I appreciate you writing this post and also the rest of the website is also really good.

  97. Hey, thanks for the article.Really looking forward to read more. Fantastic.

  98. I simply could not depart your site prior to suggesting that I really enjoyed the standard info an individual provide for your visitors? Is gonna be again steadily to inspect new posts

  99. host domain says:

    Very good information. Lucky me I discovered your site by chance (stumbleupon). I ave book-marked it for later!

  100. Thanks so much for the article post. Really Cool.

  101. you have got a very wonderful weblog right here! do you all want to earn some invite posts on my little blog?

  102. fun88 says:

    Thanks for the article.Thanks Again. Much obliged.

  103. I every time used to study piece of writing in news papers
    but now as I am a user of internet thus from now I am using net for articles, thanks to web.

  104. Very informative blog post.Thanks Again. Fantastic.

  105. Relaxing on the beach with hubby. Home in both cities where my son as live.

  106. visit this website and be up to date everyday.

  107. Wow! This can be one particular of the most beneficial blogs We ave ever arrive across on this subject. Actually Excellent. I am also a specialist in this topic therefore I can understand your effort.

  108. Thanks so much for the article post.Much thanks again. Will read on

  109. wow, awesome article.Much thanks again. Will read on

  110. Really appreciate you sharing this post.Much thanks again. Want more.

  111. Say, you got a nice post.Thanks Again. Much obliged.

  112. It as hard to come by knowledgeable people for this topic, however, you sound like you know what you are talking about! Thanks

  113. Everyone loves what you guys tend to be up too. This sort of clever work and coverage!

    Keep up the great works guys I’ve added you guys to my blogroll.

  114. Useful information. Fortunate me I discovered your site

  115. I really enjoy the post.Really looking forward to read more. Great.

  116. Major thankies for the blog.Really looking forward to read more. Great.

  117. I value the article.Really thank you! Will read on…

  118. schenk ein says:

    We will any lengthy time watcher and i also only believed Would head to plus claim hello right now there for ones extremely first time period.

  119. You need to participate in a contest for top-of-the-line blogs on the web. I will suggest this site!

  120. hotel says:

    I really enjoy the post.Really thank you! Great.

  121. Thank you for your article post.Thanks Again. Really Great.

  122. I think this is a real great blog post.Thanks Again. Keep writing.

  123. Azucena says:

    Isabel Marant Sneakers Pas Cher WALSH | ENDORA

  124. LOUIS VUITTON OUTLET LOUIS VUITTON OUTLET

  125. Book Sex says:

    It as really a great and useful piece of information. I am satisfied that you just shared this useful tidbit with us. Please stay us up to date like this. Thank you for sharing.

  126. Say, you got a nice blog article.Thanks Again. Awesome.

  127. Im thankful for the blog post.Really looking forward to read more. Fantastic.

  128. over it all at the minute but I have bookmarked it and also added your RSS

  129. soca says:

    Thanks for sharing, this is a fantastic blog article.Really looking forward to read more. Really Cool.

  130. This is one awesome article post.Much thanks again. Cool.

  131. the same time as searching for a comparable subject, your web site got here up,

  132. pretty useful material, overall I imagine this is really worth a bookmark, thanks

  133. Very good aftie i am a blogger as well. and i can see that you are a nice blogger as well,

  134. Say, you got a nice blog.Really looking forward to read more. Will read on

  135. I was recommended this blog by my cousin. I am not sure whether this post is written by him as no one else know such detailed about my difficulty. You are incredible! Thanks!

  136. This blog is without a doubt educating and besides amusing. I have found a bunch of handy stuff out of this source. I ad love to come back again soon. Thanks a lot!

  137. up losing many months of hard work due to no data backup.

  138. www.sex.coo says:

    Thank you ever so for you post.Much thanks again. Really Cool.

  139. This particular blog is definitely cool as well as amusing. I have discovered many handy tips out of this amazing blog. I ad love to visit it over and over again. Cheers!

  140. You should be a part of a contest for one of the best blogs on the net. I am going to highly recommend this website!

  141. I value the post.Much thanks again. Want more.

  142. javonline18 says:

    Some truly select posts on this internet site , saved to favorites.

  143. We stumbled over here from a different web page and thought I might as well check things out. I like what I see so i am just following you. Look forward to checking out your web page repeatedly.

  144. lol. So let me reword this. Thank YOU for the meal!!

  145. this says:

    You made some decent factors there. I regarded on the internet for the difficulty and located most individuals will associate with together with your website.

  146. Very good article post.Much thanks again. Fantastic.

  147. Merely a smiling visitant here to share the love (:, btw great pattern. Better by far you should forget and smile than that you should remember and be sad. by Christina Georgina Rossetti.

  148. These are actually impressive ideas in regarding blogging.
    You have touched some pleasant factors here.
    Any way keep up wrinting.

  149. A person necessarily help to make seriously articles I’d state.
    This is the first time I frequented your website page and so
    far? I amazed with the analysis you made to create this actual put up
    extraordinary. Magnificent activity!

  150. I understand you sharing this post. thanks again. Much obliged.

  151. Thanks a lot for the blog article.Really thank you! Awesome.

  152. Really informative blog post.Really looking forward to read more. Really Cool.

  153. Very nice post. I just stumbled upon your blog and wanted to say that I ave really enjoyed surfing around your blog posts. After all I will be subscribing to your feed and I hope you write again soon!

  154. Thank you for sharing your thoughts. I really appreciate your efforts and I am waiting for your further write ups thank you once again.

  155. I really liked your post.Really thank you!

  156. It is actually a great and helpful piece of information. I am glad that you simply shared this helpful info with us. Please keep us up to date like this. Thanks for sharing.

  157. to be capable of get these phones add alone is usually to pay for

  158. If you wish for to grow your experience just keep visiting this website
    and be updated with the hottest information posted here.

  159. This is one awesome article post. Want more.

  160. I really liked your article post.Much thanks again. Want more.

  161. I will immediately grasp your rss as I can at in finding your e-mail subscription link or e-newsletter service. Do you ave any? Please let me know so that I could subscribe. Thanks.

  162. Some truly great articles on this site, thanks for contribution.

  163. Very informative blog article.Really thank you! Want more.

  164. Music Player says:

    Thanks-a-mundo for the article.Really looking forward to read more.

  165. my blog says:

    Thanks for sharing, this is a fantastic post.Thanks Again. Much obliged.

  166. resource says:

    Great, thanks for sharing this blog article.Really looking forward to read more. Want more.

  167. That is a good tip particularly to those new to the blogosphere. Short but very accurate info Many thanks for sharing this one. A must read post!

  168. Continued says:

    Thanks a lot for the article post.Really thank you! Great.

  169. like it says:

    This is one awesome blog.Really looking forward to read more.

  170. I am so grateful for your post.Much thanks again. Want more.

  171. A big thank you for your blog.Thanks Again. Much obliged.

  172. Thank you for your blog article. Really Cool.

  173. Great, thanks for sharing this article.Really looking forward to read more. Want more.

  174. Very good blog article.Really thank you! Keep writing.

  175. Thank you ever so for you article post.Thanks Again. Want more.

  176. PPH says:

    Right now it looks like Expression Engine is the preferred blogging platform out there right now. (from what I ave read) Is that what you are using on your blog?

  177. Utterly pent written content, Really enjoyed looking at.

  178. knives says:

    Would you be interested in exchanging links?

  179. Music Player says:

    I really like and appreciate your article post. Much obliged.

  180. Really appreciate you sharing this post.Thanks Again. Cool.

  181. This web site really has all of the info I wanted concerning this subject
    and didn’t know who to ask.

  182. Porn XXX says:

    tirada tarot oraculo tiradas gratis tarot

  183. Spot on with this write-up, I honestly feel this web site needs a lot more attention. I’ll probably be returning to read more, thanks for the info!

  184. magnificent issues altogether, you just gained a new reader.

    What would you recommend about your post that you made some days
    ago? Any sure?

  185. views says:

    Thanks a bunch for sharing this with all of us you really know what you are talking about! Bookmarked. Please also visit my web site =). We could have a link exchange contract between us!

  186. rinofot says:

    Some were practical, of course, but others were psychological

  187. What type of digicam was used? That is definitely a really good good quality.

  188. Thanks for your patience and sorry for the inconvenience!

  189. click here says:

    pretty handy stuff, overall I feel this is really worth a bookmark, thanks

  190. wow, awesome blog.Much thanks again. Great.

  191. Your style is very unique in comparison to other people I ave read stuff from. Many thanks for posting when you have the opportunity, Guess I all just book mark this page.

  192. I value the article post.Much thanks again. Really Great.

  193. Say, you got a nice article. Really Cool.

  194. This is one awesome post.Much thanks again. Much obliged.

  195. My brother recommended I might like this website.
    He was entirely right. This post actually made
    my day. You can not imagine simply how much time I had spent for this information! Thanks!

  196. Excellent post. I was checking constantly this blog and I’m impressed!

    Extremely helpful information specifically the last phase
    :) I care for such information much. I was looking for this particular information for a long time.

    Thanks and good luck.

  197. I constantly emailed this website post page to all my associates, since if like
    to read it afterward my contacts will too.

  198. Wow, awesome blog layout! How long have you been blogging for? you make blogging look easy. The overall look of your web site is wonderful, let alone the content!

  199. The quality of this article is unsurpassed by anything else on this subject. I guarantee that I will be sharing this with many other readers.

  200. Happy wheels says:

    Wow, incredible blog layout! How long have you been blogging for? you made blogging look easy. The overall look of your website is excellent, as well as the content!

  201. There are so many choices out there that I am completely confused..

  202. Imprinted Items In the digital age, you all find now more strategies of promotional marketing than previously before

  203. Your content is excellent but with pics and videos, this blog could undeniably be one of the best in its field.

  204. Some genuinely nice stuff on this web site , I it.

  205. Im having a little problem. I cant get my reader to pick-up your feed, Im using msn reader by the way.

  206. Of course, what a magnificent blog and instructive posts, I definitely will bookmark your blog.Have an awsome day!

  207. Accezor says:

    Television, therefore I simply use internet for that reason,

  208. Very good post. I am dealing with a few of these issues as well..

  209. bactefort says:

    you have a fantastic blog here! would you like to create some invite posts on my blog?

  210. photo editt says:

    Keep up the good piece of work, I read few articles on this site and I believe that your web blog is really interesting and holds lots of wonderful information.

  211. You have brought up a very superb details , regards for the post.

  212. I simply could not depart your site prior to suggesting that I actually loved the usual info a person provide to your guests? Is gonna be again frequently to inspect new posts.

  213. Really appreciate you sharing this article.Really thank you!

  214. Really enjoyed this blog post. Really Great.

  215. I’а†ve learn a few just right stuff here. Certainly price bookmarking for revisiting. I surprise how so much effort you place to make this type of magnificent informative site.

  216. prepper apps says:

    Thanks a lot for the article post.Much thanks again. Much obliged.

  217. There as definately a great deal to learn about this subject. I like all of the points you have made.

  218. This blog is definitely entertaining and besides factual. I have chosen helluva helpful tips out of this source. I ad love to go back again soon. Thanks a bunch!

  219. Very good blog article.Really looking forward to read more.

  220. Say, you got a nice blog article. Will read on

  221. Wonderful article! We are linking to this particularly great post on our website. Keep up the good writing.

  222. I think this is a real great blog article.Much thanks again. Really Cool.

  223. Very good info. Lucky me I ran across your website by chance (stumbleupon). I have book marked it for later!

  224. Thanks so much for the article.Much thanks again. Great.

  225. Art says:

    This is a set of words, not an essay. you are incompetent

  226. Just a smiling visitant here to share the enjoy (:, btw outstanding style.

  227. the idea beach towel should be colored white because it reflects heat away-

  228. you can also Nice blog here! after reading, i decide to buy a sleeping bag ASAP

  229. Gloryhole says:

    Really informative article. Much obliged.

  230. Yay google is Yay google is my queen aided me to find this great site!.

  231. This web site definitely has all of the info I needed about this subject and didn at know who to ask.

  232. Some truly quality articles on this site, saved to bookmarks.

  233. this website says:

    This very blog is obviously cool as well as diverting. I have discovered helluva helpful things out of it. I ad love to return every once in a while. Thanks a bunch!

  234. work on. You have done an impressive job and our entire group will probably be thankful to you.

  235. Im thankful for the article.Much thanks again.

  236. Just what I was searching for, thanks for posting. If you can imagine it,You can achieve it.If you can dream it,You can become it. by William Arthur Ward.

  237. There as definately a lot to find out about this issue. I like all of the points you have made.

  238. Mozambique says:

    website yourself or did you hire someone to do it for you?

  239. hospitality says:

    It as the best time to make some plans for the future and it as time to be happy.

  240. Cbtf Jsk says:

    It is not my first time to pay a quick visit this website, i am visiting this web

  241. We all speak just a little about what you should talk about when is shows correspondence to because Perhaps this has much more than one meaning.

  242. PRADA OUTLET ONLINE ??????30????????????????5??????????????? | ????????

  243. Simply wanna input that you have a very decent website , I like the style and design it actually stands out.

  244. This excellent website truly has all the information I needed concerning this subject and didn at know who to ask.

  245. Very neat blog article.Really looking forward to read more. Want more.

  246. inventor says:

    Pretty! This has been an extremely wonderful post. Thank you for supplying these details.

  247. Im no pro, but I imagine you just crafted the best point. You undoubtedly know what youre talking about, and I can really get behind that. Thanks for being so upfront and so truthful.

  248. I want to to thank you for this excellent read!! I certainly enjoyed every bit of it. I have got you book-marked to check out new stuff you post

  249. Some genuinely interesting details you have written.Helped me a lot, just what I was looking for .

  250. سكس says:

    that, this is magnificent blog. An excellent read.

  251. What is the difference between Computer Engineering and Computer Science?

  252. Very good article post.Much thanks again. Awesome.

  253. You made some nice points there. I looked on the internet for the issue and found most guys will go along with with your website.

  254. music news says:

    Thanks again for the blog post.Really thank you! Want more.

  255. The Birch of the Shadow I feel there may possibly become a couple of duplicates, but an exceedingly handy list! I have tweeted this. Several thanks for sharing!

  256. Domme says:

    I simply could not depart your site prior to suggesting that I extremely loved the usual info a person supply on your guests? Is going to be again continuously to investigate cross-check new posts

  257. Asphyxiation says:

    This particular blog is obviously educating and factual. I have picked up a bunch of useful advices out of this amazing blog. I ad love to return again soon. Thanks a lot!

  258. A big thank you for your article post.Really looking forward to read more. Will read on…

  259. There is evidently a bundle to realize about this. I consider you made various good points in features also.

  260. sharing in delicious. And naturally, thanks to your effort!

  261. Modular Kitchens have changed the idea of kitchen in today as world since it has provided household ladies with a comfortable yet an elegant area where they could devote their quality time and space.

  262. Major thankies for the blog article.Really thank you!

  263. Wow! Thank you! I continually wanted to write on my blog something like that. Can I take a portion of your post to my website?

  264. post and the rest of the site is also really good.

  265. pretty beneficial stuff, overall I consider this is well worth a bookmark, thanks

  266. Ainda não houve melhorar nos sintomas, os que mas me preocupam é a queda do cabelo e a
    ardência do couro viloso, deixando-me depressiva.

  267. legal pot says:

    Really informative blog article.Really looking forward to read more. Want more.

  268. I think this is a real great article post.Really looking forward to read more. Fantastic.

  269. Johnny Depp is my idol. such an amazing guy *

  270. You made some good points there. I did a search on the topic and found most persons will go along with with your site.

  271. Very informative post.Thanks Again. Much obliged.

  272. Perfectly indited written content, Really enjoyed looking at.

  273. pretty practical stuff, overall I consider this is worthy of a bookmark, thanks

  274. funny says:

    I used to be able to find good advice from your blog articles.

  275. This web site certainly has all of the information I wanted about this subject and didn at know who to ask.

  276. this web site conations genuinely good funny stuff too.

  277. pretty handy material, overall I feel this is worth a bookmark, thanks

  278. Thanks for sharing, this is a fantastic blog.Really looking forward to read more. Much obliged.

  279. perform thаА аЂа• opposite аА аЂа•ffeаАааАТƒt.

  280. You made some good points there. I looked on the internet for the issue and found most persons will go along with with your website.

  281. spam says:

    Where can I locate without charge images?. Which images are typically careful free?. When is it ok to insert a picture on or after a website?.

  282. Temecula says:

    This website certainly has all the information I wanted about this subject and didn at know who to ask.

  283. What as up Dear, are you really visiting this website daily, if so afterward you will without doubt obtain pleasant know-how.

  284. Major thanks for the article post. Really Great.

  285. this topic. You understand a whole lot its almost tough to argue with you

  286. Perfectly pent written content, Really enjoyed reading.

  287. Thanks a lot for the blog.Really thank you! Awesome.

  288. When someone writes an paragraph he/she keeps the idea

  289. I think other web site proprietors should take this site as an model, very clean and great user friendly style and design, let alone the content. You are an expert in this topic!

  290. Ultimately, a problem that I am passionate about. I have looked for details of this caliber for the previous various hrs. Your internet site is tremendously appreciated.

  291. Wow, great article post.Really thank you! Much obliged.

  292. trashy porn says:

    motorcycle accident claims What college-university has a good creative writing program or focus on English?

  293. Looking forward to reading more. Great blog.Thanks Again. Much obliged.

  294. babysitter says:

    Perfect piece of function you have done, this internet site is actually cool with excellent details.

  295. kids movies says:

    wonderful issues altogether, you simply won a new reader. What would you recommend in regards to your post that you just made some days ago? Any certain?

  296. This very blog is no doubt awesome additionally amusing. I have found many interesting stuff out of this source. I ad love to go back again and again. Cheers!

  297. Im thankful for the blog post.Much thanks again. Much obliged.

  298. Swinger says:

    Spot on with this write-up, I honestly believe that this website needs far more attention. I all probably be returning to read more, thanks for the advice!

  299. Will you care and attention essentially write-up

  300. LIFE BALANCE says:

    things or advice. Maybe you could write next articles referring to this article.

  301. Your stream posts constantly contain a lot of especially positive to date information. Everyplace achieve you come positive with this? Emphatically stating you are same creative. Recognition again

  302. This very blog is definitely entertaining additionally informative. I have picked a bunch of helpful tips out of this blog. I ad love to go back every once in a while. Cheers!

  303. very couple of web-sites that occur to become comprehensive beneath, from our point of view are undoubtedly well really worth checking out

  304. Thank you for your blog post.Really looking forward to read more. Awesome.

  305. You have made some decent points there. I looked on the web for additional information about the issue and found most people will go along with your views on this site.

  306. I am Frankie says:

    Thanks for sharing this very good post. Very inspiring! (as always, btw)

  307. clip art says:

    I was able to find good information from your content.

  308. It is really a nice and helpful piece of information. I am satisfied that you simply shared this helpful info with us. Please keep us informed like this. Thank you for sharing.

  309. It as in reality a great and useful piece of info. I am satisfied that you simply shared this useful tidbit with us. Please stay us informed like this. Keep writing.

  310. Im thankful for the blog.Thanks Again. Really Cool.

  311. Looking around While I was browsing today I saw a great post about

  312. Very neat blog post.Really looking forward to read more. Want more.

  313. pretty handy stuff, overall I imagine this is really worth a bookmark, thanks

  314. This very blog is really interesting additionally diverting. I have picked a bunch of handy stuff out of this source. I ad love to go back again soon. Thanks!

  315. Way cool! Some very valid points! I appreciate you penning this article and also the rest of the website is extremely good.

  316. I was able to find good information from your blog posts.

  317. Nigeria News says:

    What as up, I log on to your blogs on a regular basis. Your humoristic style is awesome, keep it up!

  318. Looking forward to reading more. Great blog post.Really thank you! Cool.

  319. It as amazing designed for me to have a web site, which is good in support of my knowledge. thanks admin

  320. This is one awesome article.Really thank you! Will read on

  321. noutati interesante si utile postate pe blogul dumneavoastra. dar ca si o paranteza , ce parere aveti de inchiriere vile vacanta ?.

  322. Im thankful for the article.Much thanks again. Keep writing.

  323. 18+ says:

    Thank you a bunch for sharing this with all people you really recognize what you are talking about! Bookmarked. Kindly also consult with my site =). We can have a hyperlink trade agreement between us!

  324. wow, awesome article.Really looking forward to read more. Cool.

  325. Vernon says:

    Thank you for your article post.Really thank you! Much obliged.

  326. It as another strong business for michael kors bags outlet. In

  327. we came across a cool website which you could appreciate. Take a look for those who want

  328. you are really a good webmaster, you have done a well job on this topic!

  329. boys lamps says:

    you ave gotten a fantastic blog here! would you prefer to make some invite posts on my weblog?

  330. cosmocolor says:

    Major thanks for the article.Really thank you! Will read on

  331. I really liked your blog.Really thank you! Keep writing.

  332. I truly appreciate this post.Thanks Again.

  333. Way cool! Some very valid points! I appreciate you penning this write-up and also the rest of the website is also really good.

  334. The Silent Shard This may almost certainly be pretty practical for some of your employment I intend to you should not only with my web site but

  335. Many thanks for sharing this good piece. Very interesting ideas! (as always, btw)

  336. MLM says:

    Very informative post.Really looking forward to read more. Really Great.

  337. It as impressive that you are getting thoughts from this paragraph as well as from our

  338. Your style is really unique compared to other folks I have read stuff from. Many thanks for posting when you ave got the opportunity, Guess I all just book mark this web site.

  339. Some really interesting information, well written and generally user genial.

  340. It as really a nice and useful piece of info. I am glad that you shared this helpful info with us. Please keep us informed like this. Thanks for sharing.

  341. this blog loading? I am trying to determine if its a problem on my

  342. سيارات للبيع في الامارات says:

    Very good info. Lucky me I found your website by chance (stumbleupon). I ave saved as a favorite for later!

  343. check out says:

    I value the blog.Thanks Again. Really Great.

  344. Thanks-a-mundo for the blog post.Thanks Again. Want more.

  345. Valuable information. Lucky me I found your web site by accident, and I am shocked why this accident did not happened earlier! I bookmarked it.

  346. Thanks for the post.Really thank you! Great.

  347. It as really a great and helpful piece of info. I am glad that you shared this useful information with us. Please keep us informed like this. Thanks for sharing.

  348. Wow, marvelous blog layout! How long have you been blogging for? you made blogging look easy. The overall look of your website is excellent, let alone the content!

  349. I view something genuinely special in this internet site.

  350. webpage or even a weblog from start to end.

  351. Visit this I was suggested this web site by my cousin. I am not sure whether this post is written by him as no one else know such detailed about my problem. You are wonderful! Thanks!

  352. Really appreciate you sharing this article.Really looking forward to read more. Really Cool.

  353. I just want to tell you that I am newbie to blogging and site-building and truly liked your web site. Almost certainly I’m likely to bookmark your website . You actually come with really good stories. Thanks a lot for sharing your blog.

  354. Plz reply as I am looking to construct my own blog and would like

  355. I used to be able to find good advice from your blog articles.|

  356. What is a blogging site that allows you to sync with facebook for comments?

  357. Looking forward to reading more. Great article post.Really looking forward to read more. Keep writing.

  358. pornstar says:

    May just you please extend them a little from next time?

  359. You have mentioned very interesting points ! ps decent web site.

  360. forex says:

    Really good information can be found on site.

  361. Health Tips says:

    Your style is really unique compared to other folks I have read stuff from. Many thanks for posting when you ave got the opportunity, Guess I all just book mark this web site.

  362. I think other web site proprietors should take this website as an model, very clean and magnificent user friendly style and design, let alone the content. You are an expert in this topic!

  363. Whoa! This blog looks just like my old one! It as on a totally different subject but it has pretty much the same page layout and design. Wonderful choice of colors!

  364. It as the little changes that make the biggest changes. Many thanks for sharing!

  365. SATA-kabel says:

    pretty valuable stuff, overall I believe this is really worth a bookmark, thanks

  366. your placement in google and could damage your quality score if advertising

  367. seo training says:

    You, my friend, ROCK! I found just the info I already searched all over the place and just could not locate it. What an ideal web-site.

  368. Really appreciate you sharing this article.Really thank you! Fantastic.

  369. Niches says:

    Thanks so much for the blog.Really thank you! Keep writing.

  370. You ave made some decent points there. I checked on the internet for additional information about the issue and found most individuals will go along with your views on this website.

  371. I view something genuinely special in this site.

  372. purses too. I personally believe that any one of those totes

  373. Merely wanna remark that you have a very decent internet site , I enjoy the design it really stands out.

  374. Major thankies for the post.Thanks Again. Cool.

  375. This is one awesome post.Much thanks again.

  376. mаА аБТ•rаА аЂа• than ?ust your artiаАааАТƒles?

  377. Wow, awesome blog layout! How long have you been blogging for? you make blogging look easy. The overall look of your website is fantastic, as well as the content!

  378. This excellent website truly has all of the information and facts I wanted about this subject and didn at know who to ask.

  379. Your content is valid and informative in my personal opinion. You have really done a lot of research on this topic. Thanks for sharing it.

  380. Thanks-a-mundo for the blog.Really thank you! Want more.

  381. Wow, superb blog layout! How long have you been blogging for? you make blogging look easy. The overall look of your site is wonderful, let alone the content!

  382. Pretty! This has been a really wonderful post. Many thanks for supplying this info.

  383. Right here is the right webpage for anybody who wishes to understand this topic.

  384. I think other web site proprietors should take this web site as an model, very clean and wonderful user friendly style and design, as well as the content. You are an expert in this topic!

  385. It as difficult to find educated people about this topic, however, you sound like you know what you are talking about! Thanks

  386. 短信接口 says:

    not positioning this submit higher! Come on over and talk over with my website.

  387. I think other website proprietors should take this web site as an model, very clean and excellent user genial style and design, as well as the content. You are an expert in this topic!

  388. community says:

    Would love to constantly get updated outstanding website !.

  389. Looking forward to reading more. Great article post.Thanks Again. Really Great.

  390. Thanks-a-mundo for the blog article. Keep writing.

  391. video poker says:

    On a geographic basis, michael kors canada is doing a wonderful job

  392. logo vectors says:

    This is very interesting, You are a very skilled blogger. I have joined your feed and look forward to seeking more of your wonderful post. Also, I have shared your site in my social networks!

  393. the sleeping bag which is designed to make

  394. That is a great tip especially to those fresh to the blogosphere. Brief but very accurate info Many thanks for sharing this one. A must read article!

  395. FIVERR says:

    We stumbled over right here by a unique web page and believed I might check issues out. I like what I see so now i am following you. Look forward to locating out about your web page for a second time.

  396. I think other web site proprietors should take this site as an model, very clean and magnificent user friendly style and design, let alone the content. You are an expert in this topic!

  397. I simply want to say I am newbie to blogging and site-building and definitely liked your blog. Most likely I’m likely to bookmark your website . You definitely have tremendous articles and reviews. Thanks for revealing your webpage.

  398. I was suggested this website by my cousin. I am not sure whether this post is written by him as no one else know such detailed about my difficulty. You are amazing! Thanks!

  399. Very good blog article.Thanks Again. Really Great.

  400. find dj says:

    Very neat blog article.Really looking forward to read more. Fantastic.

  401. Thanks so much for the blog.Much thanks again. Cool.

  402. Im grateful for the blog.Thanks Again. Cool.

  403. you made blogging look easy. The overall look of your site is fantastic, as well

  404. 企业短信 says:

    The overall look of your site is great, as well as

  405. Wow, marvelous blog layout! How long have you been blogging for? you make blogging look easy. The overall look of your web site is excellent, as well as the content!

  406. Yo dude! Look up at the skies NATO is spraying fake clouds that are very toxic most clouds are not natural anymore, please research you will thank me for bringing this to your attention. PEACE.

  407. whoah this blog is great i love reading your posts. Keep up the great work! You know, a lot of people are looking around for this information, you can aid them greatly.

  408. Thanks for sharing, this is a fantastic blog post.Thanks Again. Really Cool.

  409. Thanks for sharing, this is a fantastic post.Really thank you! Will read on

  410. potencja says:

    Very good blog article.Thanks Again. Great.

  411. coupons says:

    Informative and precise Its difficult to find informative and precise information but here I noted

  412. Just what I was looking for, regards for putting up.

  413. hyip tips says:

    You have noted very interesting points! ps decent site.

  414. Say, you got a nice blog article. Great.

  415. fashion says:

    I think this is a real great blog.Much thanks again. Will read on

  416. Wow, great article.Really looking forward to read more. Want more.

  417. This is very interesting, You are a very skilled blogger. I have joined your rss feed and look forward to seeking more of your excellent post. Also, I have shared your web site in my social networks!

  418. Looking forward to reading more. Great article.Really looking forward to read more. Really Great.

  419. sarko carla divorce divorce par consentement mutuelle

  420. Wonderful content you ave gotten in here.|

  421. You hevw broughr up e vwry wxcwkkwnr dwreikd , rhenkyou for rhw podr.

  422. anime says:

    This can be a set of words, not an essay. you might be incompetent

  423. escaneres 3d says:

    This is one awesome blog post.Really thank you! Much obliged.

  424. Cosimo says:

    Great article! We are linking to this particularly great post on our site. Keep up the great writing.

  425. This blog is definitely awesome and informative. I have found helluva interesting tips out of this blog. I ad love to go back over and over again. Thanks a bunch!

  426. The Birch of the Shadow I believe there may possibly become a several duplicates, but an exceedingly helpful checklist! I have tweeted this. Lots of thanks for sharing!

  427. Thanks for sharing, this is a fantastic blog post.Thanks Again. Will read on

  428. You have brought up a very fantastic points, appreciate it for the post.

  429. Thanks for sharing your info. I really appreciate your efforts and I am waiting for your next write ups thank you once again.

  430. Im obliged for the blog article.Thanks Again. Want more.

  431. Inspiring story there. What occurred after? Thanks!

  432. Truly appreciate you sharing this blog site short article.Considerably thanks yet again. Want a lot more.

  433. Wow, marvelous blog layout! How long have you been blogging for? you make blogging look easy. The overall look of your site is excellent, let alone the content!. Thanks For Your article about sex.

  434. problems? A number of my blog visitors have complained about my website not working correctly in Explorer but looks great in Opera.

  435. You made some clear points there. I looked on the internet for the issue and found most persons will go along with with your site.

  436. You have made some decent points there. I checked on the internet for additional information about the issue and found most individuals will go along with your views on this site.

  437. Wow! This could be one particular of the most helpful blogs We ave ever arrive across on this subject. Actually Great. I am also a specialist in this topic therefore I can understand your hard work.

  438. pretty helpful stuff, overall I believe this is really worth a bookmark, thanks

  439. Im grateful for the blog article.Really looking forward to read more. Fantastic.

  440. gclub says:

    plumbing can actually be a hardwork specially if you usually are not very skillfull in undertaking residence plumbing::

  441. Very interesting subject, regards for posting.

  442. Professor Baiks dbproplan celine bags outlet

  443. This is one awesome article.Thanks Again. Really Great.

  444. I was recommended this web site by my cousin. I am not sure whether this post is written by him as no one else know such detailed about my trouble. You are wonderful! Thanks!

  445. This unique blog is without a doubt entertaining and factual. I have picked many handy tips out of this source. I ad love to go back over and over again. Thanks a lot!

  446. Pretty! This has been an incredibly wonderful article. Thank you for supplying these details.

  447. help charity says:

    Interesting post , I am going to spend a lot more time learning about this subject

  448. Good day very cool website!! Guy .. Beautiful .. Wonderful .. I’ll bookmark your blog and take the feeds additionally? I’m happy to seek out so many useful info here within the post, we’d like work out more strategies on this regard, thank you for sharing. . . . . .|

  449. I really liked your blog.Really looking forward to read more. Will read on

  450. really pleasant piece of writing on building up new weblog.

  451. This blog is really awesome and also informative. I have found a lot of useful stuff out of this blog. I ad love to come back over and over again. Cheers!

  452. Your style is so unique in comparison to other people I’ve read stuff from. Many thanks for posting when you’ve got the opportunity, Guess I’ll just book mark this site.|

  453. viton o ring says:

    Hi, I would like to subscribe for this webpage to get most recent updates, thus where can i do it please help out.

  454. Thank you for your blog article.Thanks Again. Keep writing.

  455. This is one awesome blog article. Keep writing.

  456. This website certainly has all the information I needed concerning this subject and didn at know who to ask.

  457. Say, you got a nice blog post. Fantastic.

  458. awesome lock says:

    Very good article! We are linking to this particularly great post on our site. Keep up the great writing.

  459. Thanks for a marvelous posting! I actually enjoyed

  460. type beats says:

    you could have an excellent blog right here! would you prefer to make some invite posts on my weblog?

  461. This blog is definitely awesome and besides factual. I have picked many interesting things out of this amazing blog. I ad love to go back again and again. Thanks!

  462. sanger says:

    Very neat blog article.Much thanks again. Really Great.

  463. Thank you, I’ve recently been searching for information about this subject for a long time and yours is the best I have discovered till now. However, what in regards to the bottom line? Are you positive in regards to the source?|

  464. omegle.com says:

    Howdy, i read your blog from time to time and i own a similar one and i was just wondering if you get a lot of spam feedback? If so how do you prevent it, any plugin or anything you can advise? I get so much lately it’s driving me crazy so any assistance is very much appreciated.|

  465. Tremendously stimulating details you’ll have mentioned, warm regards for writing.

  466. It is usually proper time to get some schedules for the long-run. I have digested this posting and if I can possibly, I wish to recommend you handful enlightening tips and advice.

  467. Hello! This post could not be written any better! Reading this post reminds me of my previous room mate! He always kept talking about this. I will forward this page to him. Pretty sure he will have a good read. Many thanks for sharing!

  468. Hey would you mind letting me know which web host you’re working with? I’ve loaded your blog in 3 completely different internet browsers and I must say this blog loads a lot faster then most. Can you suggest a good internet hosting provider at a fair price? Kudos, I appreciate it!|

  469. I merely desire to inform you you that I am new to online blogging and genuinely enjoyed your website. Very possible I am likely to remember your blog post . You simply have impressive article information. Appreciate it for discussing with us your favorite blog document

  470. Can I simply say what a relief to find somebody who really is aware of what theyre speaking about on the internet. You definitely know how you can convey a difficulty to light and make it important. More people need to read this and understand this side of the story. I cant consider youre not more widespread since you undoubtedly have the gift.

  1. April 17, 2017

    cheap jerseys

    Pretty nice post. I just stumbled upon your weblog and wanted to say that I’ve really enjoyed surfing around your blog posts. In any case I will be subscribing to your feed and I hope you write again soon!

Leave a Reply

Your email address will not be published.

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>